Kitabı oku: «Susan qadın»

ELXAN ELATLI

SUSAN QADIN

(PSİXOLOJİ-DETEKTİV ROMAN)

Birinci fəsil

BİR SOYUQ YANVAR GECƏSİ

Gözünü bir anlıq ekrandan çəkib divanda yanaşı oturduğu arvadına baxdı. Qadın ağsaçlı başını yenə sinəsinə endirmişdi. Əslində, onun televizor önündə beləcə mürgüləməsi ilk dəfə deyildi və Səxavət buna alışmışdı, lakin yenə də dözməyib narazı bir ahənglə səsləndi:

– Bənövşə!

Ayıqlıqla yuxunun arasında çabalayan qadın yumulmuş göz qapaqlarını ani olaraq qaldırıb yenidən saldı.

– Bənövşə! – arvadının böyrünü yüngülcə dümsükləyərək səsini qaldırdı.

– Hə!? – diksinib ayılmış qadın başını sinəsindən qaldırdı və heç nə olmayıbmış kimi onu səsləyən Səxavətə deyil, televizora baxdı. Ərinin deyəcək başqa sözünün olmadığını, yalnız oyatmaq məqsədi ilə səslədiyini öz təcrübəsindən yaxşı bilirdi.

– Saat on ikiyə işləyib. Yuxun gəlirsə, dur, get, yatağında yat. Nə məcburdur, burda oturub mürgüləyəsən, onsuz da, seriala baxmırsan.

– Yox, baxıram…

Bunu astadan yuxulu səslə deyən Bənövşə gözlərini inadla ekrana zilləsə də, bir dəqiqə keçməmiş göz qapaqları yenidən yığılmağa başladı. Ziya ilə İntizar analarına baxıb bic-bic gülümsədilər və tez də ətraflarındakı hər şeyi unudaraq yenidən maraqlı türk serialının təsirinə daldılar.

Səxavət yaşı əlli dördü yenicə ötməsinə baxmayaraq gözlərinin ətrafını dərin qırışlar bürümüş həyat yoldaşına baxıb qüssə ilə köks ötürdü və guya serialı seyr edirmiş kimi üzünü yenidən televizora çevirdi. Bilirdi ki, hər gün səhər saat beşdə yatağından qalxıb kürəyində “kommunal xidməti” yazılmış sarı ilə yaşılın qarışığı rəngdə arxalığını geyinərək məhəllə sakinlərinin həyətə tulladığı zibilləri yığışdırmağa, küçələri süpürməyə gedən Bənövşə bu saat ancaq ona və uşaqlarına görə dözüb yanlarında oturur. Ailənin həftə boyu hər axşam saat 21:00-da başlayıb 00:30 radələrində bitən hansısa bir serialı vardı və üç saat yarım davam edən bu müddət dördünü bir araya gətirən yeganə zaman aralığı idi. Ər-arvad səhər yataqdan qalxanda universitet tələbəsi Ziya ilə orta məktəbin son sinif şagirdi İntizar yuxuda olurdular. Səxavət marşrut avtobusu sürdüyü üçün evə hava qaralandan sonra gəlib çıxa bilirdi. Bəli, ailə üzvlərinin tam şəkildə bir otağa yığışması yalnız serial zamanına təsadüf edirdi.

Hər həftənin yuxuya qədərki gecə saatlarını dolduran yeddi serialdan ikisi Bənövşənin zövqünə uyğun gəldiyi üçün onları daha artıq maraqla izləyir, digərlərinə isə yalnız ərinin və ya uşaqlarının xatirinə baxırdı. Elə ailənin digər üzvləri də bu məsələdə onun kimi idilər. Özlərinin xüsusi serialları vardı. Hal-hazırda Türkiyə milli istixbarat təşkilatının fəaliyyətindən bəhs edən “Təşkilat” serialına baxırdılar. Bu serialın əvvəldən əsas azarkeşi Səxavət idi, lakin son həftələr Ziya ilə İntizar da onu maraqla izləyirdilər. Bənövşə isə serialda gedən siyasi söhbətlərdən bir şey anlamasa da, yoldaşlıq naminə dözüb axıra kimi oturmağa çalışırdı.

Serial saatları bu ailə üçün vaxtını əyləncəli keçirməkdən daha böyük, daha əhəmiyyətli bir vasitə idi. Ailəni bir neçə saat eyni otaqda saxlayan, cismən və ruhən yaxınlaşdıran, birləşdirən, həmrəy edən, küsüblərsə, barışdıran bir vasitə…

Səxavətin fikrincə, arvadı artıq təqaüdə çıxıb ömrünün son illərini dincəlməli durumda idi. Lakin indiki qanunlara görə, təqaüdə çıxmasına hələ doqquz il vardı. Bəli, doqquz il! Görəsən, içini xəstəliklər bürümüş yazıq qadın bundan sonra doqquz il yaşaya biləcəkdimi? Elə Səxavətin özü… Mədəsi xəstə idi. Son aylar gözləri də xeyli zəifləmişdi. Çalışırdı ki, iş yerində bunu kimsə bilməsin, yoxsa ona marşrut avtobusu etibar etməz, işdən qovardılar. Əlli altı yaşı yenicə tamam olmuşdu və onun da təqaüdə çıxmasına doqquz il vardı.

Başını çevirib oğrun nəzərlərlə divardakı fotoya baxdı. Bir il üç ay əvvəl qırx dörd günlük Vətən müharibəsində şəhid olmuş böyük oğlu Zamir iri çərçivəyə salınmış bu fotodan ona üzüntülü kədərlə baxırdı.

Universiteti bitirib əlinə yenicə müəllimlik diplomu alan Zamir işğal altındakı torpaqların azad edilməsi uğrunda döyüşlərə qorxmadan, çəkinmədən könüllü getmişdi. Üçüncü mərtəbədə onların üstündəki mənzildə yaşayan tosqun kişinin bahalı “Audi” sürən oğlu kimi qaçıb gizlənməmişdi. Səxavət ürəyinin dərinliyində bununla fəxr edirdi. Ancaq oğlunun şəhid olması ilə heç fəxr edə bilmədi. Şəhid atası olduğunu tez-tez dilinə gətirib qürrələnmədi. Axı hansı daşürəkli ata öz övladının ölümünə sevinə bilərdi? Səxavət çox istəyərdi ki, oğlu müharibəyə gedib qəhrəmanlıqla vuruşsun, ad qazansın və sağ-salamat evinə-ocağına dönsün. Şəhid olmasını isə heç istəməzdi. Bu ölüm onun bütün həyatını qaraltmışdı. Onun da, Bənövşənin də belini bükmüş, ürəklərinə göynərtisi heç zaman çəkilməyəcək qızmar dağ basmışdı.

Bir il üç ay, yəni on beş ay, yəni dörd yüz əlli beş gün keçirdi oğlunun ölümündən. Bu müddət ərzində Səxavətlə Bənövşənin üzləri bir dəfə də olsun, gülməmişdi. Elə uşaqların da… Yazıqlar məzəli bir söz eşidərək qeyri-ixtiyari güləndə gözləri divardakı fotoya sataşır, üzlərindəki gülüş dərhal çəkilib yerini kədərə verirdi. Səxavət bir neçə dəfə istəmişdi ki, uşaqlarına görə şəhid oğlunun fotosunu divardan götürsün, lakin buna əli gəlməmişdi…

Əlini pencəyinin cibinə salıb siqaret qutusunu çıxardı və onu tez də qaytarıb yerinə qoydu. Heç vaxt mənzildə siqaret çəkməzdi. Bunun üçün hər dəfə balkona çıxırdı. İndi isə, baxmayaraq ki, onsuz da diqqəti serialdan yayınmışdı, yenə onu buraxıb otağı tərk etmək istəmirdi. Uşaqlar atalarının fikirli olduğunu və serialı bu səbəbdən seyr etmədiyini duya bilərdilər. “Bircə reklamlar tez başlasaydı” – deyə düşündü.

Əvvəllər siqaret çəkən olmamışdı. Oğlunun ölümündən sonra başladı bu zərərli vərdişə. Həm də gündə nə az, nə çox, iki qutuya yaxın çəkirdi. Çəkdiyi siqaret ən ucuzlarından olsa da, aylıq maaşının, az qala, yarısı tüstüyə gedirdi. Çünki uyğun mafiyanın yaratdığı monopoliya ucbatından marketlərdə siqaretlər öz dəyərindən qat-qat bahasına satılırdı. Səxavət hər dəfə bir qutu siqaretə üç çörəyin pulunu verməyə məcbur olanda ürəyi sızıldayır, buna baxmayaraq içini yeyib-dağıdan ağır dərdlər ağ ciyərlərini korlayan bu zəhrimarı tərgitməsinə imkan vermirdi.

Axır ki, seriala fasilə verdilər, reklamlar başladı. Bayaqdan bunu gözləyən Səxavət əlini cibinə atıb divandan qalxaraq balkona qaçdı. Qutudan tələsik çıxardığı siqareti yandırmaq istəyəndə qulağına uzaqdan çığırtı səsi gəldi. Bu, qadın çığırtısı idi. Amma yox, səs elə də uzaqdan deyil, düz qarşısındakı 12 nömrəli yeddimərtəbəli binadan gəlirdi. Sanki çarəsiz vəziyyətdə qalmış qadın haray salıb kömək istəyirdi. Başını səs gələn tərəfə doğru qaldırdı. Binanın həyətə baxan hissəsində yalnız üç-dörd mənzilin işığı yanırdı. Ən yuxarı mərtəbələrdə isə tək bir pəncərədən işıq gəlirdi və Səxavətin gözləri həmin pəncərədə elə bir şey gördü ki, həyəcandan dodaqları arasına qoyduğu siqareti yerə saldı.

Bir kişinin pəncərədən aşağı atdığı yarıçılpaq qadın son dəfə dəhşətli bir səslə çığırdı. İkinci mərtəbənin tuşuna çatanda binanın önündən keçən açıq elektrik məftillərinə toxundu. Partlayış baş verdi, alovlu qığılcımlar ətrafa səpələndi və qadın yerə düşərək zərblə torpağa çırpıldı.

Başını yenidən yuxarı qaldıran Səxavət işıqlı pəncərədə qadını aşağı tullayan həmin kişini ani olaraq bir daha görə bildi. Qatil dərhal pəncərənin pərdəsini qapayıb geri çəkildi və bir neçə saniyə sonra otağın işığı söndü. İndi bu pəncərə də binanın əksər pəncərələri kimi qaranlığa bürünmüşdü.

Geniş həyəti dörd yaşayış binası əhatə edirdi və bunların dördü də yeddimərtəbəli idi. İkinci mərtəbədəki mənzilinin balkonunda donub durmuş Səxavət məhəllə sakinlərinin çığırtı səsini eşidərək pəncərə və balkonlardan boylandıqlarını görürdü. Həyətə enərək hadisə yerinə tələsənlər də vardı.

Qəfil üşüdüyünü hiss etdi. Həmin gün – yanvar ayının 16-sı bazar günü ölkənin dağlıq rayonlarına yağmış qarın acı soyuğu Bakıya da gəlib çatmış, şəhərdə temperatur birdən-birə kəskin aşağı düşmüşdü. Qapını açıb otağa girdi. Televizorda reklamlar gedirdi. Bənövşə çay qoymaq üçün ayağa qalxmışdı. Uşaqlar isə az əvvəl serialda gördükləri hansısa epizod barəsində mübahisə edirdilər.

Onun üzündəki təlaşı birinci Bənövşə duydu:

– Nə olub, ay kişi?

Səxavət dillənənə kimi bir neçə dəfə udqunmalı oldu. Sonra əlini balkona tərəf uzadıb kəkələdi:

– O binadan bir qadın pəncərədən atıldı…

– Sən nə danışırsan, – Bənövşə əlini üzünə aparıb yanağını çəngələdi, – özünü atdı?

– Yox… Onu atdılar…

– Atdılar? – oğlu qorxu ifadə edən titrək səslə pıçıldadı.

– Hə… Gözlərimlə gördüm…

– Allah, sən özün kömək ol! – Bənövşə bu dəfə əlini dizinə çırpdı. Bəs bilmədin ki, kimdir o bədbəxt balası?

– Yox, hardan bilim?

– Hansı mərtəbədən atdılar, ata? – balkonun qapısına doğru gedən Ziya təlaşla soruşdu.

Səxavət başını təəssüflə yellədi:

– Yuxarı mərtəbələrdən idi. Ya altıncı, ya da yeddinci…

– Allah qorusun!..

Bunu deyən Bənövşənin səsində dəhşət var idi.

– Mən oraya gedirəm, – köhnə paltosunu tələm-tələsik əyninə keçirən Səxavət dedi, – görüm kimdir bu zavallı.

– Getmə, – arvadı etiraz etdi, – sənin nə işin var orada?

– Nə olar gedəndə?

– Sonra sənin də başın ağrıyar.

– Ağrımaz, sən işində ol. Siz də həyətə çıxmayın, uşaqlar!..

Cəmi bir neçə dəqiqə əvvəl gözləri ilə gördüyü qorxunc mənzərədən hələ də özünə gələ bilməyən Səxavət mənzili tərk edərək pilləkənlə həyətə endi. Burada park edilmiş çox sayda avtomobillərin arasından keçərək qarşıdakı binaya doğru addımlayanda üçüncü blokun qarşısında on beşə yaxın məhəllə sakininin yığışdığını gördü.

Onların arasında Babakişi ilə oğlunu, bir də bərbər Kazımı tanıya bildi. Babakişi həmin bu binanın ikinci mərtəbəsində 32 nömrəli mənzildə olurdu. Taksi sürücüsü idi. Hər gün öz köhnə “Mercedes”i ilə həyətdə dayanıb müştəri gözləyirdi. Oğlu Tərlan da taksi sürürdü, amma burada dayanmırdı, hər gün səhər tezdən şəhərə çıxıb bir də axşam qayıdırdı. Saçının çox hissəsi tökülmüş bərbər Kazım da bu məhəllədə olurdu. Həyəti əhatəyə almış dörd binadan birində – sağdakı binada. Elə həmin binanın birinci mərtəbəsində özünə balaca bir bərbərxana açmışdı. Pinti, həm də bacarıqsızın biri idi. Lakin bunlara baxmayaraq şirin dilinə, bir də işini ucuz qiymətə gördüyünə görə məhəllə kişilərinin çoxu, o cümlədən Səxavət də saçını ona düzəltdirirdi.

Babakişi də, deyəsən, hadisə yerinə indicə gəlmişdi. Buraya daha tez yetişənlərdən nə baş verdiyini soruşurdu. Ona dəqiq cavab verən yox idi. Yalnız kişilərdən biri dedi ki, çığırtı və elektrik məftillərində baş verən partlayışın səsini eşidərək pəncərədən baxıb və yerə düşən adamı görərək buraya qaçıb. Onun fikrincə, bu, intihar idi. Hadisə yerindəki digər sakinlər o kişiyə etiraz etmədilər. Onları qınamaq da olmazdı, çünki son illər ölkədə intiharların sayı hədsiz çox artmışdı.

Səxavət adamların arasından sivişib qabağa adladı və bu zaman alaqaranlıqda gördüyü acınacaqlı mənzərə az əvvəl keçirdiyi sarsıntını bir az da artırdı. Divardan iki metr aralı, alçaq bəzək kollarının arasına sağ böyrü üstə düşmüş gənc qadın bir ayağını qabağa uzadaraq digər ayağını qarnına doğru yığmışdı. Əynində çəhrayı fon üzərində bəyaz gülləri olan yataq geyimi vardı. Köynək sinəsinə doğru sıyrıldığı üçün vücudunun çox hissəsi və bəyaz rəngli bikinisi açıqda qalmışdı…

Qarın və böyür hissəsində nazik qara zolaqlar diqqəti cəlb edirdi. Səxavət dərhal düşündü ki, bu zolaqlar yanıq izləridir və qadın açıq elektrik məftillərinin üzərinə düşərkən yaranıb. Sol əli açıq idi. Lakin sağ əlini nədənsə bərk-bərk yummuşdu. Sanki ovcunda nəyisə saxlayırdı. Buraya toplaşanlardan heç biri bədbəxt qadına yaxınlaşmağa cəsarət etmir və heç kəs də ağzını açıb bir kəlmə söz demirdi. Deyəsən, hamı şokda idi.

Yalnız Babakişi bir qədər irəliləyib meyitə doğru aşağı əyildi və tez də dikəlib yanındakılara bunu dedi:

– Tanıdım bu qadını, İsrafilin gəlinidir.

– İsrafilin gəlini? – Kazım nədənsə heyrətləndi.

İsrafili Səxavət də tanıyırdı. Yəni, əslində, onu məhəllədə tanımayan olmazdı. Məşhur bənna olmuşdu. Son illər isə həm qocalmışdı, həm də onurğa ağrısından əziyyət çəkdiyi üçün işləmirdi. Üz ifadəsi hər zaman çoxlu acı bibər yemiş adamı xatırladırdı. Hamı ilə sərt danışırdı. Səxavətin onunla salam-kəlamı yox idi, ancaq işə getməyib evdə qaldığı günlərdə balkonda siqaret çəkərkən dəfələrlə balaca oğlan nəvəsini həyətdə gəzdirən görmüş, hətta bir dəfə öz-özünə, “Sağ əlin başıma, ay İsrafil kişi, o gün olsun, sənin kimi beləcə nəvəmi gəzdirim” – demişdi…

– Hə, – Babakişi bərbərə başını tərpətdi, – Eyvazın həyat yoldaşıdır. Bir abırlı gəlin idi bədbəxt… Bu blokun yeddinci mərtəbəsində 41 nömrəli mənzildə olurlar. – Bunu deyib meyitdən kənara çəkilərək ucadan səsləndi: – Siz baxmayın, ay kişilər, günahdır, hamınız bu tərəfə gəlin, qoy qadınlardan biri bunun üstünü-başını düzəltsin!..

İki qadın dərhal irəli çıxdı və onlardan biri yerə sərilmiş gəlinin köynəyinin ətəyini aşağı çəkərək bədəninin bikini ərazisini naməhrəm gözlərdən gizlətdi.

Bərbər Kazım adamlardan aralanıb başını yuxarı qaldırdı. Səxavət də ona doğru bir neçə addım ataraq binaya baxdı. Bu binanın həyətə baxan tərəfində balkon yox idi, balkonlar o biri tərəfdə yerləşirdilər. Burada isə yalnız pəncərələr vardı. Altı və yeddinci mərtəbələrdən işıq gəlmirdi.

– Bu necə olur axı, – Kazım yenidən sakinlərə yaxınlaşaraq təəccüblə dilləndi, – İsrafillə arvadı evdə, Eyvaz evdə, gecənin bu vaxtında gəlin özünü pəncərədən atıb intihar edir. İndi baxdım, pəncərələrindən işıq gəlmir. Belə çıxır ki, heç birinin bu intihardan xəbəri yoxdur?

– Həqiqətən, qəribədir, – kimsə onun sözlərinə şərik çıxdı.

Səxavət düşündü ki, bir az əvvəl balkondan gördüklərini, onsuz da, gizlədə bilməyəcək və danışmaq qərarına gəldi:

– Bu, intihar deyil, ay camaat, bədbəxt qadını pəncərədən aşağı zorla atdılar!

Hadisə yerinə toplaşmış iyirmidən çox kişi və qadın ona heyrətlə baxırdılar. Birinci bərbər Kazım dilləndi:

– Nə danışırsan, ay kişi, elə şey olmaz!

– Təəssüf ki, oldu.

– Deyəsən, sən nəsə görmüsən? – sualı Babakişi verdi.

– Hə… – başını təsdiq mənasında tərpətdi. – Siqaret çəkmək üçün balkona çıxmışdım, onda gözümlə gördüm, bu gəlini bir kişi pəncərədən aşağı tulladı.

– Kişi? – taksi sürücüsü, az qala, çığırdı.

– Hə, məncə, kişi idi. Qadını pəncərədən aşağı atdı, sonra da pərdəni çəkib otağın işığını söndürdü.

– Sən özün kömək ol, ay Allah, qulağımız nələr eşidir!? – başqa bir sakin əllərini göyə açdı.

– Ay aman, yazıq gəlini öldürüblərmiş! İki uşaq anasını. İki körpəsi vardı, biri üç, biri bir yaşında. Əlləri qurusun, hər kimdirsə! – yaşlı bir qadın qışqırıb səs-küy salmaq istəyirdi ki, onu sakitləşdirdilər.

Blokun açıq qapısından çıxan biri Səxavətin diqqətini cəlb etdi. Bu, qara rəngli uzun plaşının yaxalığını qaldırmış, şapkasını alnına qədər basaraq əllərini ciblərinə qoymuş gənc bir kişi idi. Blokun qapısına yaxın toplaşmış adamlara ani bir nəzər salaraq tez də üzünü çevirdi və demək olar ki, qaçaraq uzaqlaşdı. Bu zaman dönüb yan-yörəsinə baxan Səxavət Babakişinin həmin adamın arxasınca diqqət kəsildiyini gördü. Taksi sürücüsünün üzündə müəmmalı ifadə vardı.

Həmin vaxt kimsə qadının tərpəndiyini bildirdi və hamının diqqəti dərhal ona yönəldi.

– Hə, tərpənir, hələ sağdır, – başqa birisi həyəcanla bağırdı.

– Təcili yardım çağırmaq lazımdır, – qadınlardan biri dedi.

Bir gənc oğlan arxadan dilləndi:

– Mən çağırmışam. Buraya gələn kimi təcili yardıma da, polisə də zəng vurdum.

Yaralı qadın gözlərini azacıq açaraq inildədi. Nəsə deyirdi sanki, ancaq Səxavət onun dodaqları arasından çıxan qırıq kəlmələri anlamadı. “Elmir”, – deyirdi deyəsən. Yəqin oğlunun adı Elmir idi…

Adamların arasından məhəllənin ən yaşlı sakini Lyuba qarının etiraz dolu səsi eşidildi:

– Ona nəsə eləmək lazımdır, ay insanlar! Görürsünüz ki, acı çəkir. Oradan çıxarıb rahat yerdə uzadın, ambulans gələnə kimi ilkin tibbi yardım göstərin. Belə olmaz axı, ürəyiniz daşdandır sizin?

– Arvad düz deyir, gəlin onu kolların arasından çıxaraq, – Babakişinin oğlu Tərlan təklif etdi.

Bərbər Kazım ona etirazını bildirdi:

– Yox, ay bala, duruşunu pozmaq olmaz, qoy polis gəlsin, baxış keçirsin, yəqin, hələ fotosunu da çəkəcəklər. Həm də kimsənin əl izləri qalmasın meyitin üzərində.

– Sən nə boş-boş danışırsan, ay kişi, – Səxavətin tanımadığı bir ağsaqqal bərbərin üstünə bozardı, – meyit deyil bu, ağrı çəkən canlı insandır. Başının üstündə durub ölməsinə tamaşa edəcəksiniz?!

Ağsaqqalın fikrini çoxları təsdiq etsə də, hadisə yerinə yığışanlardan heç kim can çəkən qadına yaxınlaşmadı.

– Bunu kim atıb, görəsən? – Babakişi astadan mızıldandı. – İsrafil, ya oğlu?

– Darıxma, polis gəlsin, hər şey məlum olacaq.

– Bilirsiniz, nə maraqlıdır? – buradakılardan bir başqası uca səslə dilləndi. – Biz bu qədər adam buraya yığışmışıq, ancaq İsrafilin ailəsindən kimsə yoxdur.

– Niyə olsun? – gənc bir oğlan ona ironiya ilə cavab verdi. – Öldürmək üçün pəncərədən aşağı tullayıblar, durub dalınca gəlməyəcəklər ki!?

Bu vaxt binadan bir nəfər çıxıb tərəddüdlü addımlarla onlara yaxınlaşdı. Üz ifadəsində heyrət, ağır kədər və daha çox qorxu vardı. Əyninə təzə kostyum, onun üstündən qalın dəri gödəkcə geyinmişdi. Səxavət otuz yaşlarında olan bu hündürboylu, yaraşıqlı oğlanı həyətdə dəfələrlə görmüşdü, lakin kim olduğunu bilmirdi.

– Əri gəldi! – kimsə ucadan səsləndi və hər kəsin diqqəti birdən-birə gələn adama yönəldi.

– Eyvaz?! – Babakişi də hamı kimi bərəlmiş gözlərini ona zilləmişdi. – Bu nə işdir, ay bala?

Eyvaz adlandırılan gəncin üzünün rəngi solmuş, saçları dağılaraq bir-birinə qarışmışdı. Köynəyinin yuxarıdan birinci və üçüncü düymələri açıq idi. Onun bu acınacaqlı durumu şıq kostyumu və parıldayan qara rəngli təzə tufliləri ilə heç uyuşmurdu. Həyəcandan dodaqları titrəyirdi.

– Odur?.. Əsmərdir?.. – deyə konkret kiməsə müraciət etmədən dilləndi.

Adamlar heç nə demədən çəkilib ona yol verdilər və Eyvaz alçaq bəzək kollarının arasında sərilib qalmış həyat yoldaşına yaxınlaşdı.

– Niyə belə elədin, Əsmər?

Gənc qadın gözlərini bir anlıq açıb-yumaraq inildədi. Nəsə deyəsi halı yox idi.

– Niyə belə elədin? – zarıltılı səslə təkrar etdi.

– Hələ sağdır, təcili yardım çağırmışıq, – adamlardan biri ona xitabən səsləndi.

Eyvaz başını döndərib həmin kişiyə key nəzərlərlə baxsa da, dillənmədi…

İkinci fəsil

ƏSMƏR VƏ EYVAZ

Səkkiz il əvvəl gəncliyinin ilk illərini yaşayan Əsmər universitetin birinci kursunda oxuyurdu. Qönçə ilə birlikdə Biləcəri qəsəbəsindəki kirayə həyət evində qalırdılar. Tale deyilən şey Bakıya ölkənin ayrı-ayrı uzaq guşələrindən gəlmiş bu iki qızı həmin kiçik evdə birləşdirib yaxın etmişdi. Əsmər tələbəliyin ilk günlərində şəhərdəki hündür yaşayış binalarının birində, uzaq qohumları olan bir ailədə qonaq kimi qalırdı. Uşaqlı ailənin içində olmaq onu çox sıxırdı. Səs-küy, tünlük, ailə ilə onun gün rejimlərindəki fərqlər… Bu səbəblərdən Qönçə deyəndə ki, atasının dostu Biləcəridəki həyət evini ucuz qiymətə kirayəyə verir, bu qızı yaxından tanımamasına rəğmən onunla ev yoldaşı olmağa razılaşdı.

Və sonradan bu qərarına peşman olmadı. Xarakterləri xeyli dərəcədə fərqli olsa da, yoldaşlıqları baş tutmuşdu. Bu da Qönçənin həyat eşqi ilə dolu, şən, zarafatcıl, istiqanlı biri olmasından qaynaqlanırdı. Birinci kursda hələ bir az sakit idi zalım balası, ikiyə keçəndən sonra birdən-birə xeyli açılışdı. Universitetdə tənəffüs zamanı səsi auditoriyanı və dəhlizləri başına götürürdü. Hamını bir-bir söhbətə tutur, hamı ilə zarafatlaşırdı.

Qruplarındakı iyirmi beş tələbədən iyirmi üçü qız idi və Qönçə bu qızlar arasında öz fəallığı, liderlik qabiliyyəti ilə seçilirdi. Qrupda ən çox Lamiyə ilə tuturdu onunku. Qönçə bir qədər əsmər, Lamiyə ağmaya olsa da, bu iki qız qrupun ən gözəl qızları sayılırdılar. Azərbaycan tarixindən seminar aparan Tofiq müəllim onlara “bir cüt çiçək” adı qoymuşdu.

Universitetlərin bütün qruplarında olduğu kimi Əsmərgilin qrupunda da ikinci kursdan başlayaraq ümumi birlik pozuldu, düşüncə tərzinə görə bir-birilərinə uyğun gələnlər birləşib kiçik qruplaşmalar yaratdılar. Hər kiçik qrupun lideri də məlum idi, bilinirdi ki, qızlar burada kimin başına toplaşıblar. Əsmər, Lamiyə, Qönçə, Fərihə və Əfsanədən ibarət qrupun lideri Qönçə idi. Əslində, heç bir qrupa qoşulmaq istəməyib təkliyə meyil edən Əsmərin düşüncə tərzi bu qızlarla uyğun gəlmirdi və yalnız Qönçə ilə ev yoldaşı olduğu üçün onların arasında idi.

Həmin dörd qızın heç biri dərs oxuyan deyildi. Qrupdakı digər qızlar kimi dərsə universiteti bitirib diplom almaq xatirinə gəlirdilər. Əsmər isə diqqət və zamanını bilik qazanmağa vermişdi. Qrupda iki əlaçıdan biri idi. Bir o idi, bir də qrup nümayəndəsi Nəzrin. Əslində, dekan müavini ilə “dostluq” edən Nəzrin saxta əlaçı idi, qiymətləri güzəştlə yazılırdı. Bu nəzərə alınarsa, sinifdə fikrini-diqqətini yalnız dərsə verən yeganə tələbə Əsmər idi.

Onların beş nəfərlik dəstəsinə digər yoldaşları “Gözəllər dəstəsi” adı qoymuşdu. Qönçə ilə Lamiyə məlum məsələdir ki, təkcə qrupda yox, bütün fakültədə ən gözəl qızlar idilər. Əfsanə də normal idi, kosmetikadan gen-bol istifadə edib özünə bəzək-düzək verməklə gözəllər cərgəsinə girmişdi. Suyuşirin bir qız olan Fərihə isə boyu dəstədəki digər qızlarla müqayisədə bir qədər qısa olsa da, cəzbedici fiqurası vardı. Məlum məsələdir ki, özü gözəl olan bir qız kifir biri ilə rəfiqə olmaq istəyər, ancaq azacıq ağlı olan kifir qız heç vaxt gözəl rəfiqəsinin olmasını istəməz. Çünki gözəl rəfiqənin yanında onun kifirliyi daha çox nəzərə çarpacaq. Qönçə və Lamiyə kimi qızların dəstəsinə qoşulan qız kifir ola bilməzdi. Bəli, Əsmər də özünü kifir saymırdı. Yüz yetmiş üç boyu, qumral dərili cazibədar üzü, qızların qibtə hissi ilə təriflədikləri iri ala gözləri, doğuşdan hamar olan uzun qara saçları vardı. Bəlkə, bir az qədərindən artıq arıq idi, amma bunu da dərd etməyə dəyməzdi, çünki bu dövrdə arıqlamaq istəyən qızların sayı kökəlmək istəyənlərdən dəfələrlə çox idi.

Əsmərin arzuları vardı: Bakalavr pilləsini əla qiymətlərlə bitirib təhsilini magistraturada davam etdirmək və Bakıda qalıb ali məktəblərin birində müəllim işləmək. İstəyirdi ki, məqamı yetişəndə özü kimi, hətta özündən daha bilikli, bacarıqlı birini sevə bilsin, onunla ailə qursun. Bakının mərkəzi hissələrində mənzilləri, özünün minik avtomobili olsun. Mənzili öz zövqünə görə bəzəsin. Amerika Birləşmiş Ştatlarına səyahət etməyi çox arzu edirdi. Buna görə ingilis dilini birinci kursdan xüsusi səylə öyrənməyə başlamışdı. Hətta arzu edirdi ki, imkan olsa, həyat yoldaşı ilə köçüb Amerikaya getsin. Orada üç-dörd il öz həyatlarını yaşayandan sonra uşaqları olsun. Kiçik ailə birlikdə televizora baxanda, gəzintiyə gedəndə, nahar üçün masa arxasına toplaşanda bir-biriləri ilə lap o filmlərdə, seriallarda gördüyü kimi yüksək səviyyədə mədəni rəftar etsinlər. Hərdən bir aylığa vətənə gəlib burada ata-anası ilə xoş zaman keçirsinlər. Bir az rayondakı kəndlərində, bir az da Bakıdakı evlərində…

Hansısa bir oğlanla sevib-sevilmək, ailə qurmaq, əslində, planının sonrakı bölmələrinə aid idi. Hazırda bu barədə düşünmürdü. Oğlanlarla işi yox idi. Atasının, “Səni oraya dərs oxumaq üçün göndərirəm, başqa axmaq işlər üçün yox!” – sözlərini unutmamışdı. Valideynlərinin nəsihət və tələbləri bir yana dursun, Əsmərin öz içində əks cinsə qarşı laqeydlik vardı. Hansısa oğlan ona mənalı baxışlarla göz yetirəndə Qönçədən, Lamiyədən, Əfsanədən, Fərihədən fərqli olaraq heç də həzz almır, əksinə, özünü cinsi təcavüzə uğramış kimi hiss edib hiddətlənirdi.

Qönçə ilə birlikdə universitetə marşrut avtobusla gedib-gəlirdilər. Burada tez-tez rastlaşdığı bir oğlan ona xüsusi göz qoymağa başlamışdı. Bu avtobus hələ də kart sisteminə keçməmişdi, sərnişinlər sürücüyə nağd ödəniş edirdilər. Təbii ki, Əsmərlə Qönçənin hər biri öz gediş haqlarını ayrılıqda ödəyirdilər. Bir dəfə Əsmər pulunu vermək üçün sürücüyə yaxınlaşanda bütün yol boyu gözlərini ondan çəkməyən oğlan tələsik qabağa keçib onun da pulunu ödəyibdi və: “Mən verdim, düşün” – dedi. Əsmər onun bu hərəkətindən necə əsəbləşdisə, sürücünün qarşısından həmin pulu götürüb oğlanın arxasınca səkiyə tulladı və sonra özü gediş haqqını ödəyərək yerə endi. Onun bu sərt təpkisi oğlan üçün gözlənilməz olmuşdu. Deməyə söz tapmayıb pərt halda uzaqlaşdı. Onda Qönçə Əsməri o ki var, danladı: “Sən necə qızsan, anlaya bilmirəm, – dedi, – sənin üçün otuz qəpik ödəyəndə dünya dağılardı?” Əsmər rəfiqəsi ilə razılaşmayıb onu başa salmağa çalışdı ki, dünya dağılmazdı, amma bu jesti qəbul etsə, oğlan bundan sonra ondan əl çəkməyəcəkdi.

Fakültədə ondan iki kurs yuxarı oxuyan Ömərə isə münasibəti bir az fərqli oldu. Onda Əsmər ikinci, oğlan isə dördüncü kursda oxuyurdular. Ömər gözəgəlimli, dilli-dilavər, kompleksdən uzaq biri idi. Əvvəl tənəffüslərdə onu axtarıb taparaq ətrafında hərlənir, imkan tapdıqca hər bir qıza həzz verə biləcək komplimentlər deyirdi. Sonra telefon nömrəsini öyrənib oradan yazmağa başladı. Əsmər bu çoxbilmiş oğlanın yazılarına hərdənbir yazdığı “Salam”, “Sağ ol”, “Hə”, “Yox” sözlərindən başqa, demək olar, heç bir açıq reaksiya vermirdi. Amma Ömər nələr yazmırdı ona? Qaşını, gözünü, mütənasib bədən quruluşunu, hətta yerişini, səsini belə tərifləməkdən doymur, onu “Universitetin bir nömrəli gözəli” adlandırırdı.

Əsmər oğlanın yazdığı təriflərdən, nəinki xoşlanır, hətta bəzən məst olurdu. Çünki Ömər həyatında ilk adam idi ki, özü barədə ondan belə xoş sözlər eşidirdi. Ancaq bunun bir sonu olmalıydı və nəhayət, oldu da. Ömər onunla görüşmək, münasibətlərini dərinləşdirmək istəyirdi. Əsmər buna razılıq vermədi. Həm valideynlərinin xəbər tutacağından qorxdu, həm də düşündü ki, ürəyindəki arzularını həyata keçirmək üçün bütün fikrini dərslərinə verməli, bakalavr pilləsini bitirəndən sonra da təhsilini davam etdirməlidir. Oğlana qəti, “Yox” – cavabı yazaraq telefonunda nömrəsini əngəllədi.

Ömərin universitetdəki o qədər qızın içində nəyə görə məhz onu seçdiyini anlaya bilmirdi. Yəni Əsmər, doğrudanmı, ətrafdakı qızların hamısından daha gözəl idi? Əslində, elə deyildi axı. Əsmərin hər nə qədər bütün digər qızlar kimi özündənrazılığı olsa da, içində yaşadığı cəmiyyətin gözəllik meyarlarından xəbərsiz deyildi. Hələ bütün universitet bir yana dursun, təkcə rəfiqələri arasında Lamiyə ilə Qönçənin ondan daha gözəl olduğunu qəbul edirdi. Bəli, üzə vurmasa da, içində təəssüflə etiraf edirdi bunu.

Əslində isə mütləq bir qadın gözəlliyi anlayışı yoxdur axı. Qadının gözəlliyi baxan şəxsin kimliyindən, düşüncə tərzi və zövqündən asılı olaraq onun nəzəri ilə qiymətləndirilir. Birinə gözəl görünən başqasına adi, çirkin, hətta iyrənc də görünə bilər. Əsmər öz nəzərində adi bir qız idisə, Ömərin nəzərində heç də belə deyildi. Oğlan onu öz gözlərində əməllicə ideallaşdırmışdı, deyəsən. Onu, az qala, insanlıqdan çıxararaq mələk hesab edirdi.

Biləcəridəki evdə günü maraqlı keçir, Qönçə öz zarafatları ilə onu darıxmağa qoymurdu. Nələr eləmirdi bu zalımın qızı? Telefonunda açdığı saxta Feysbuk və İnstaqram profilindən sosial şəbəkədə boş-boşuna vaxt keçirən “yanıq” oğlanlara sevgi dolu mesajlar yazaraq onlarla məzələnir, bu azmış kimi onları hansısa parka görüşə dəvət edib görüş saatında özü evdə oturaraq gülməkdən uğunub gedirdi. Əsmər ev yoldaşının belə işlərini bəyənməsə də, onu yalnız yüngülcə məzəmmət etməklə kifayətlənirdi.

Hər bazar günü anaları onlar üçün rayondan ərzaq və hazır xörək göndərirdi. Əsmərinki avtobus, Qönçəninki isə qatarla. Həftənin bu günü onlar üçün ən “ağır” gün sayılırdı. Çünki göndərilən ərzağı almaq üçün yuxularına haram qataraq Əsmər avtovağzala, Qönçə isə qatar vağzalına getməli olurdu. Bu işə ən çox deyinən də Qönçə idi. Anasına yalvarırdı ki, heç nə göndərməsin. Çünki hər dəfə qatar vağzalından üç-dörd ağır çantanı alıb evə gətirmək ona əziyyətlə başa gəlirdi.

Anaların göndərdikləri bitəndə özləri nəsə hazırlamağa məcbur olurdular. Ya kartof qızardır, ya qayğanaq edir, ya da sup bişirirdilər. Ən çox yedikləri isə makaron idi. Çünki o başqalarından daha asan başa gəlirdi. Makaronu suya töküb qaynadır, boşqablara çəkərək üzərinə ketçup sıxıb yeyirdilər.

Artıq üçüncü kursdan qrup qızlarının, demək olar, hamısı özlərinə oğlan tapmışdılar. Yəni ən azından telefonda yazışdıqları biri vardı. Əsmər isə bu barədə düşünmək belə istəmir, bütün diqqətini dərslərinə verirdi. Ömər də artıq yox idi. Universiteti bitirəndən bir il sonra kiminləsə evlənmişdi.

Lamiyə məzun olmağı gözləməyib elə üçüncü kursun əvvəlindən Urfan adında oğlana ərə getdi. Toylarında qızlarla birlikdə Əsmər də vardı və oğlanı heç bəyənmədi. Yaraşıqsız idi. Donqar burnu, az qala, qaşlarından qabağa çıxan yumru gözləri ilə Lamiyə kimi gözəl qıza əsla yaraşmırdı. Toydan çıxıb evə qayıdandan sonra söhbət əsnasında məlum oldu ki, Qönçə də onu bəyənməyib. Təəssüflə başını bulayaraq:

– Heyif Lamiyədən, – dedi.

– Əslində, bizim bəyənməyimiz vacib deyil, – Əsmər bu söhbəti bitirmək istədi, – təki Lamiyənin xoşuna gəlsin. Bir də ki oğlanda yaraşıq şərt deyil, əsas odur xasiyyəti yaxşı olsun. Yəni sənə sadiq olsun, ailəcanlı olsun, mədəni, istiqanlı və səmimi olsun, başqasında gözü olmasın. Əsas bunlardır.

Belə deməsinə baxmayaraq Əsmər özü də qızların çoxu kimi surətpərəst idi. Bəxtinə çıxacaq oğlanın hamıdan, ən azından rəfiqələrinin ərlərindən yaraşıqlı olmasını istəyirdi. Üçüncü kursda anası rayondan bir oğlanın fotosunu göndərib demişdi ki, oğlan adamları onunla maraqlanır. Elçi gəlmək istəyirlər, əgər Əsmər də razıdırsa, nişan taxsınlar. Oğlan belə baxanda sifətdən pis deyildi, amma qabağa doğru əyilmiş qulaqları çox yekə görünürdü və Əsmər onu bəyənmədiyini bildirdi.

– Əşşi, hə, biz yatmayacağıq ki Urfanla, – Qönçə bunu deyib güldü. – Ancaq yenə də mənə qəribə gəlir. Birlikdə adam içinə çıxanda aralarındakı uyğunsuzluq diqqət çəkəcək. Şorgöz kişilər əri çirkin olan gözəl qadınlara daha çox qarmaq atırlar. Düşünürlər ki, yəqin, ərini sevmir, yaxınlıq təklif edilsə, asanlıqla yola gətirmək olar.

Əsmər ona ciddiyyətlə etiraz etdi:

– Qələt eləyir o şorgöz kişilər! Bir də Lamiyənin elə qız olmadığını özün yaxşı bilirsən. Mən şəxsən inanıram ki, o Urfana ömür boyu sadiq olacaq…

– Təki elə olsun, ay Əsmər, – Qönçə ürəkdən gələn bir səmimiyyətlə dilləndi, – Lamiyə xoşbəxt olmağa layiq qızdır. Gözəllər gözəlidir… – Bunu deyib birdən utancaq halda gülümsədi, gözlərindən qəribə bir parıltı keçdi: – Qardaşı əclaf da çox yaraşıqlıdır ha, gördün?

Əsmər toyda Lamiyənin qardaşını görmüşdüsə də, diqqət verməmişdi.

– Yox, – dedi.

– Niyə ki? Dördümüz – sən, mən, Fərihə, Əfsanə bəylə gəlinin qabağında rəqs edəndə gəlib bizə qoşuldu ha, həmin oğlan Lamiyənin qardaşı idi. Adı da Eyvazdır.

– Hə, bildim… Ancaq heç fikir verməmişəm, – Əsmər başını buladı, – sən isə, maşallah, adını da öyrənmisən.

Qönçə əlini əlinə vurub qəhqəhə çəkdi…

Əfsanə, demək olar, fakültənin bütün oğlanları ilə səmimi idi. Dəhlizlərdə rastlaşdığı istənilən biri ilə laqqırtı vurmağı sevirdi. Ancaq universitetin sonuna kimi heç bir oğlanla ciddi münasibət qura bilmədi. Deyirdi ki, hamısı yalançıdır.

Qönçənin də anası qızının tez nişanlanmasını istəyir, ona müştəri çıxanlar barədə vaxtaşırı məlumat verərək fikrini soruşurdu. Belə müştərilərin isə sayı kifayət qədər çox idi. Həm də yalnız öz rayonlarından yox, qonşu rayonlardan da onu istəyənlər olurdu. Uzaq qohumlar, tanışlar eşidəndə ki Abdulla kişinin yetişmiş gözəl qızı var və Bakıda ali təhsil alır, onu əldən buraxmaq istəmirdilər. Ancaq Qönçə onu alıb özünə arvad eləmək istəyənlərin hərəsinə bir qulp qoymaqla rədd edir, hələ ki ailə qurmaq fikrində olmadığını bildirirdi.

Kiçik dəstələrinin beşinci üzvü Fərihə hələ ikinci kursdan başqa fakültədə oxuyan Samir adlı oğlanla gəzirdi və hətta oğlanın bir dostunun boş mənzilində görüşərək qeyri-təbii yolla cinsi əlaqədə olurlarmış. Bunu Fərihənin özündən ilk dəfə eşidəndə Lamiyə utandığından qızardı, Qönçə güldü, Əfsanə nazla qaşlarını dartıb gözlərini oynatdı, açıq-aşkar əsəbləşmiş Əsmər isə dözməyib qıza ağzına gələni dedi:

– Tfu, sizə, iyrənclər! Utanmırsan, hələ bir gəlib deyirsən də bunu bizə?

– Nə olub, ay qız? – ondan belə sərt təpki gözləməyən Fərihə təəccübləndi. – Yazıb universitetin divarlarına elan vurmamışam ki. Təkcə sizə deyirəm də…

– Daha nə olacaq, ay həyasız, toya qədər gözləməyə səbrin çatmırdı?

– Nə toy? Mən onunla ailə qurmaq fikrində deyiləm ki.

– Bu lap pis!

Lamiyə ilə Qönçə də Fərihəni qınadılar. Bunu görən qız çılğınlıqla özünü müdafiəyə başladı:

– Pay atonan! Guya sizin ürəyinizdən keçmir elə şeylər. Lap yaxşı keçir, vallah! Alışıb yanırsınız, ancaq eşidən-bilən nə deyər deyə içinizdə qovrula-qovrula dözürsünüz və yalnız bu yanğınızı söndürmək üçün tələsik birini tapıb ərə getmək istəyirsiz. Getdiyiniz oğlanla xoşbəxt ola biləcəksiniz, ya yox, bunu heç düşünmürsünüz də. Mən isə istədiyimi subaylıqda edə bilirəm deyə tələsmirəm. Kiminlə ailə quracağımı yüz ölçüb bir biçməyə vaxtım çox olacaq.

– Birincisi biz heç nə üçün alışıb-yanmırıq, xəyalın özünə getməsin! – Əsmər onun mentalitetlə daban-dabana zidd olan fikirlərinə etirazını bildirdi. – İkincisi, mən anlaya bilmirəm, sən ailə quracağın adamın üzünə necə baxacaqsan?

– Lap yaxşı baxacam, – Fərihə forsla cavab verdi. – Mənim keçmişimin ona nə dəxli var axı? Əsas odur, mən sevdiyim biri ilə nigah bağlayıb həmişəlik ona sadiq olacam.

– Bax, buna heç inanmıram, – Əsmər əlini acıqlı halda yelləyib qızlardan uzaqlaşdı.

Sonra Fərihə avtobusda Bəndər adlı bir oğlanla tanış oldu. Nişanlandılar. Əsmər eşitdi ki, qız nişanlanandan sonra da Samir ondan əl çəkmirmiş. Bir dəfə tənəffüs zamanı qrup uşaqlarının hamısı bufetə getmiş, auditoriyada təkcə Əsmər qalmışdı. Samir gəlib ondan Fərihəni soruşdu. Bu zaman Əsmərin gah üzünə, gah da mütənasib əndamına zillənən baxışlarında qızı ürküdən xoşagəlməz bir şey vardı. Fərihənin yerini bilmədiyini deyərək fınxırıb oğlandan əvvəl otağı tərk etdi.

O günlər Fərihənin çətin günləri idi və qızlar Samirdən qurtulmaq üçün ona müxtəlif məsləhətlər verirdilər.

Nəhayət, universiteti bitirmələrinə bir neçə ay qalmış Fərihə Bəndərlə evləndi. Əsmər də Qönçə ilə birlikdə onların toyunda iştirak edirdi. O gün bəylə gəlin hər kəsin gözündə çox xoşbəxt görünürdülər.

Dördüncü kursun əvvəllərində, daha dəqiq 28 oktyabrda Lamiyə öz vatsapının hekayəsində qardaşı Eyvazın fotosunu paylaşaraq altından, “Doğum günün mübarək olsun, yaraşıqlı qaqaşım!” – yazmışdı. Oğlanın əynində cins şalvar, qara köynək və bəyaz gödəkcə vardı. Foto dənizkənarı bulvarda çəkildiyi üçün əsən meh qalın qara saçlarını dağıdaraq bir hissəsini alnına tökmüşdü. Ağ sədəf dişləri görünürdü. Lakin Əsmərin diqqətini daha çox oğlanın gözləri cəlb etdi və onu bəyənmədi. Yox, Eyvazın gözləri heç də pis deyildi. Əksinə, yaraşığı ən çox elə gözlərində idi. Amma baxışları… Bu baxışlar nədənsə qıza Samiri xatırlatdı. Bəlkə də, ona görə ki bir vaxt Samir ona belə bir baxışla baxıb hiddətləndirmişdi.

Dəstədəki digər qızların isə Eyvazın fotosuna münasibəti fərqli idi. Qönçə öz telefonunda paylaşıma doya-doya baxıb gülümsəyərək:

– Mənim də adımdan yaraşıqlı qaqaşını təbrik elə, – dedi.

Lamiyə cavabında təəccüblənərək güldü:

– A-a-a, nə deyim?

– Nə deyəcəksən, de ki, Qönçə adında dünya gözəli bir rəfiqəm var, sənin doğum gününü təbrik edir.

– Yaxşı, gözüm üstə! Təbrikini məmnuniyyətlə çatdıraram, canım.

Eyvazın fotodakı baxışının mənasını, deyəsən, Əfsanə də oxuya bilmişdi. Şəklə baxanda qaşlarını nazla oynatdı və:

– Qardaşın çapqın birinə bənzəyir ha, Lamiyə, – deyərək ucadan qəhqəhə çəkdi. Qızlar da onun gülüşünə qoşuldular.

– Gözün çıxmasın sənin, hardan bildin? – Lamiyə də güldü və sonra birdən ciddiləşib əlavə etdi: – Elə demə, Eyvaz çox ağıllı oğlandır.

Fotoya acgözlüklə baxan Fərihə isə daha dərinə getdi:

– Bəndərlə nişanlı olmasaydım deyərdim, məni al buna.

– Sən öləsən elə! – Lamiyə forslandı və sonra rəfiqəsinin xətrinə dəyə biləcəyini düşünüb söhbəti zarafata salaraq güldü: – Qızlar ölürlər mənim qardaşım üçün, özü kimi istəsə, onunla da evlənəcək. Sən get, öz Bəndərindən bərk yapış.

Fərihə üzünü turşutdu:

– Yaxşı, ay qız, məəttəl deyiləm sənin qardaşın üçün. Ancaq biz birinci kursda oxuyanda tanış eləsəydin, bir-iki il yaxşı zaman keçirərdik, hər halda Samirdən yaraşıqlıdır.

O söhbətdən, təxminən, iki həftə sonra noyabrda Əsmər Eyvazı ilk dəfə canlı olaraq gördü. Sonuncu mühazirə də bitdi, beş rəfiqə birlikdə universitetin binasından çıxanda Lamiyə birdən heyrətlə səsləndi:

– A-a-a, qaqaşın burada nə işi var?

Binanın qarşısındakı meydançada təkcə dayanmış Eyvaz qollarını sinəsində çarpazlayaraq gülümsər baxışlarla onlara baxırdı. Əynində ona yaxşı yaraşan qara rəngli klassik kostyum vardı. Cəld qardaşına yaxınlaşan Lamiyə indicə səsləndirdiyi sualı onun özünə verdi:

– Burada nə gəzirsən, qaqaş?

Oğlan gözünü bacısının rəfiqələrindən çəkərək ona baxdı:

– Buralarda biri ilə görüşməli idim, işim bitəndə gördüm, sənin də dərsdən çıxan vaxtındı, dedim, evə birlikdə gedərik.

– Hə, yaxşı eləmisən…

Eyvaz yenə öz təmənnalı süzgün baxışları ilə qızları süzdü və bu zaman onun Əfsanə ilə Qönçəyə daha inadla baxması Əsmərin diqqətli nəzərindən yayınmadı.

– Bura bax, Lamiyə, – oğlan birdən dilləndi, – dərsdən çıxmısınız, acsınız, indicə qarşıdakı küçədə yaxşı lahmacun verilən bir yer gördüm, gedək, sizi qonaq edim. Nə deyirsən?

– Ay Allah, qaqaşım bizə qonaqlıq vermək istəyir, – Lamiyə bunu gülərək deyib üzünü qızlara tutdu: – Hə, nə deyirsiniz, gedək?

– Əla olar, mən acımışam, – birinci Əfsanə razılıq verdi.

Əsmər rəfiqəsinin qardaşı da olsa, yad bir oğlanla kafeyə getmək fikrində deyildi. Qönçə ilə evə gedib özlərinə makarondanfilandan hazırlamaları ona daha ağıllı görünürdü. Lakin bu an Qönçə həvəslə:

– Hə, gedək, – dedi.

Dönüb rəfiqəsinə narazılıqla baxdı:

– Yox, burada vaxt itirməkdənsə, evə gedək, mən nahardan sonra dərs hazırlamalıyam.

– Nahar hazırlamağa sərf edəcəyin vaxtı burada sərf et, nə fərqi var ki? – Qönçə ortaya məntiqli bəhanə atdı.

Vəziyyəti belə görən Lamiyə Əsmərə nəsə deməyə imkan verməyib qolundan dartdı:

– Çox danışmayın, gəlin gedək, yoxsa qaqaşım inciyər!

Əsmər çarəsiz qalıb rəfiqələrinə qoşuldu. Universitetin həyətindən küçəyə çıxanda Fərihə Lamiyəyə pıçıldadı:

– Lamoş, vallah, sevə-sevə gələrdim sizinlə, ancaq yaxşı bilirsən ki, Bəndər qısqancın biridir, sonra görüb eləyər, ya kimsə görüb xəbər verər, yaxşı düşməz. Siz gedin, nuş olsun, mən evə gedəcəm.

Lamiyə təəssüflə çiynini çəkdi:

– Yaxşı, nə deyirəm, özün bil…

Fərihə onlardan ayrılıb yaxınlıqdakı avtobus dayanacağına doğru gedəndə onun arxasınca baxan Əsmər düşündü ki, qız indidən öz ixtiyarını başqasının əlinə verib. Bəli, bundan sonra onun həyatının necə keçəcəyini yalnız Bəndər müəyyən edəcəkdi. Bura getmək olar, ora yox, bunu geymək olar, onu yox, bununla görüşmək olar, onunla yox. Həmin an Fərihəyə yazığı gəldi…

Masanın arxasında əyləşib lahmacun yeyirdilər. Eyvazın sağında bacısı, solunda Əfsanə oturmuşdu. Qönçə ilə Əsmər isə oğlanla üzbəüz idilər. Qönçənin də, Əfsanənin də kefləri kök idi. Deyib-gülürdülər. İlk dəqiqələrdə bir qədər sıxılan Eyvaz da artıq açılışmışdı, onlarla sərbəstcə danışır, hətta bəzən şux zarafatlar edirdi.

Əsmərə tərəf isə heç baxmırdı. Sanki masanın arxasında belə bir adam yox idi. Əsmər yaman narahat idi, ürəyindən keçirirdi ki, bu yemək tez bitsin və hər kəs çıxıb öz evinə getsin. Bura gəlməyə razılıq verdiyi üçün Qönçəyə də acığı tutmuşdu. Təkcə ona görə yox ki, Eyvaz onu dindirib-danışdırmır, hamının nəzərindən kənarda qalıb, həm də ona görə ki xarakterinin əksinə olaraq yad bir oğlanla eyni masa arxasında oturmuşdu.

Eyvaz gülümsəyərək bacısına müraciətlə:

– Yaman gözəl rəfiqələrin varmış, Lamiyə, – dedi, – Bəs bunları niyə indiyə kimi mənimlə tanış etməmisən?

– Axır ki, tanış etdim də, – Lamiyə də gülümsədi.

– İndi? Universiteti bitirənə yaxın?

– Guya əvvəl tanış etsəydim, nə olacaqdı ki? – qız sağ qaşını yuxarıya doğru dartdı. – Bura bax ha, bunlar sənin tanıdığın gözəlçələrdən deyil, ağıllı qızlardır.

– Məgər mən dedim ki, ağılsızdırlar?

“Sənin tanıdığın gözəlçələrdən…” Lamiyə, yəqin, özü də bilmədən qardaşının indiyə kimi çox qızlarla tanış olduğunu dilinə gətirmişdi. Bunu düşünəndə Əsmər kinayə ilə üzünü turşutdu.

Kafedən çıxıb səkidə bir qədər addımlayandan sonra ilk olaraq Əsmərlə Qönçə digərlərindən ayrılmalı oldu. Avtobusa minmək üçün küçənin o biri tərəfinə keçməli idilər. Ayrılanda Eyvaz birinci Qönçənin əlini sıxdı:

– Səninlə tanış olmağıma çox şadam, Qönçə, inşallah yenə görüşərik.

– Mən də çox şad oldum, – Qönçə nazlandı. – Lahmacuna görə də təşəkkürlər!

– O nə sözdür, nuş olsun!

Bunu deyən Eyvaz Əsmərə əl uzatmağa imkan tapmamış Əsmər dodaqucu, “Sağ olun” – deyərək uzaqlaşdı və yalnız küçəni keçəndən sonra Qönçə arxadan güclə ona yetişə bildi:

– Ay qız, yavaş yeri də, hara qaçırsan?

Əsmər onu məzəmmətli baxışlarla süzüb başını buladı:

– Sən qalıb bir az da söhbət edə bilərdin.

Qönçənin üzü bəxtəvərcəsinə gülürdü. Nəsə deyəcəkdi ki, avtobus gəldi və sözünü kəsib Əsmərin arxasınca salona qalxmalı oldu…

Üçüncü fəsil

QORXUNC HADİSƏNİN TƏK ŞAHİDİ

– Bu nə işdir axı, ay bala? – Babakişi hələ cavab almadığı sualını təkrarladı.

Eyvaz ona sarı dönüb başını kədərlə buladı:

– Mən… Bilmirəm… Heç nə bilmirəm…

– Bəs evdə deyildin?

– Evdə idim… Yatmışdım. Səs-küyə oyandım, gördüm evdə yoxdur… Pəncərədən baxıb adamları gördüm…

– Atangil evdədirlər?

– Yox… Bacımgilə getmişdik, onlar orada qaldılar, mən qayıtdım. Yerimə girib yatdım… Haradan ağlıma gələ bilərdi ki, bu zalım qızı intihar edəcək?

Hadisə yerinə yığışanların əksəriyyəti onu inamsız, hətta istehzalı baxışlarla süzürdülər. Bəziləri isə Səxavətə baxırdı. Amma Səxavət daha danışmaq fikrində deyildi.

Əvvəl bir polis avtomobili, onun ardınca ağ rəngli “Opel” həyətə daxil olub düz blokun qapısı önündə dayandı. Polis avtomobilindən kapitan, leytenant və çavuş rütbəli üç polis, “Opel”dən tünd mixəyi kostyumlu gənc kişi enərək buraya toplanmış adamlara yaxınlaşdılar. Səxavət qulağına gələn pıçıltılardan bildi ki, mülki geyimli gənc kişi prokurorluğun müstəntiqi Rasim Nəsibli, kapitan isə polis bölməsindən təhqiqatçı Elçin Əliyevdir.

Müstəntiq yerdə uzanmış qadına yaxınlaşıb əlinin arxası ilə boynuna toxunaraq:

– Nəbzi vurur, hələ ölməyib, – deyə asta səslə dilləndi və sonra üzünü məhəllə sakinlərinə tutaraq soruşdu: – Ambulans çağırmısınız?

– Bəli, çağrılıb, – kimsə dedi, – siz gəlib çıxdınız, amma onlardan hələ səs-səmir yoxdur.

– Hm-m… – Nəsibli başını bulayaraq cib telefonu ilə təcili yardıma zəng vurdu və əlaqə yaranan kimi səsini qaldırdı: – Sizə məlumat veriblər ki, Namiq Vəliyev 12 ünvanında yaralı var, harda yatıb qalmısınız? – Azacıq dinləyib daha acıqlı səslə əlavə etdi: – Vicdanınız olsun, burada insan ölür axı!?

Telefonu cibinə qoyandan sonra üzünü adamlara tutaraq:

– Qadının ailəsindən kim var burada? – deyə sual verdi.

Bir neçə adam ona Eyvazı göstərdi və:

– Həyat yoldaşıdır, – deyə onlardan biri məlumat verdi.

Müstəntiqlə polislər üzdən, az qala, canlı meyitə bənzəyən ərə baxdılar. Nəsibli soruşdu:

– Adınız, soyadınız?

– Rəhimli Eyvaz…

– Nə baş verib burada?

– Mən… – Eyvaz boğuq səslə dilləndi. – Atam, anam və mən bacımgilə getmişdik. Bacım oğlunun ad gününə. Yoldaşım isə uşaqlarla mənzildə qalmışdı. Bacımgildə yeyib-içdik. Bacım atamgili buraxmadı, orada qaldılar. Bacımın qaynı maşını ilə məni buraya gətirib sonra öz evinə getdi. Mənzilə çıxandan az sonra yatağa girib yatdım. Bir də qışqırıq səsinə ayıldım, gördüm, Əsmər yanımda deyil. Keçib salonun pəncərəsindən aşağı baxdım, adamların buraya yığışdığını görəndə məsələni anladım…

– Hansı məsələni anladınız?

– Əsmərin intihar etdiyini anladım…

– Deməli, mənzildə ikinizdən və uşaqlardan başqa kimsə yox idi?

– Xeyr, yox idi.

– Deyirsiniz ki, həyat yoldaşınız intihar edib?

– Başqa nə ola bilər axı?

– Vətəndaş, bunu mən sizdən soruşmalıyam, siz məndən yox. İntihar etməsinə sizin bildiyiniz bir səbəb vardımı?

– Yox… Ağlıma heç nə gəlmir…

Eyvazı danışdıran müstəntiqin bir gözü yaralı qadında idi. Diqqətini nə cəlb etdisə, yenə ona yaxınlaşıb aşağı əyildi. Qadının sağ əlindən tutub azacıq qaldırdı. Səxavət bu zaman diqqət yetirib gördü ki, qadının indiyə kimi yumulu olan sağ əli açılıb. Sonra müstəntiq bəzək kollarının arasında bir dizi üstə çökdü və ayağa qalxanda əlində tutduğu nəsə kiçik bir şeyi kapitan Əliyevə göstərərək:

– Bu, pəncərədən atılanda qadının əlində olub, – dedi.

– Hə-ə… – kapitan şübhəli baxışlarını əvvəl Eyvazın üzünə dikdi, sonra yenə Nəsiblinin ovcundakına baxdı.

Eyvaz başını narahat halda irəli uzadaraq müstəntiqin əlində tutduğu əşyanı görməyə çalışdı:

– O nədir elə?

– Sən geriyə dur! – kapitan ona acıqlandı və səsini alçaldıb müstəntiqə:

– Onda belə çıxır ki, bu intihar deyilmiş, – dedi.

– Əlbəttə, intihar deyil… – Nəsibli fikirli halda cavab verdi. – Hələ mən indicə burada başqa bir şey də gördüm və deyəsən, bunun üzərində çox baş sındırmalı olacam.

– Nə gördünüz ki? – kapitan maraqla soruşdu.

– Sonra deyərəm…

– Cənab müstəntiq, – Babakişi birdən ona səsləndi, – Eyvaz, yəqin ki, düz danışır, məclisdən gəlib yatıb, heç nədən xəbəri olmayıb. Ancaq bu zavallı gəlin intihar etməyib, onu mənzilin pəncərəsindən aşağı zorla atıblar. Hadisəni görən olub.

– Görən olub? – müstəntiq mənalı nəzərlə kapitan Əliyevə baxıb üzünü yenə Babakişiyə çevirdi: – Kimdir o şahid?

Taksi sürücüsü əli ilə Səxavəti göstərdi:

– Bu kişini deyirəm. Üzbəüz binanın ikinci mərtəbəsində olur. Hər şeyi öz balkonundan görüb.

Polis kapitanı Səxavəti bir az da yaxına çağırdı:

– Bura gəl görüm, ay kişi, özünü təqdim elə.

Səxavət ona tərəddüdlə yaxınlaşdı:

– Məmişov Səxavət Hüseyn oğlu.

– Danış görək, nə görmüsən?

– Onu atdılar…

– Kimi?

– Bu qadını… – yerdə uzanıb can verən qadını göstərdi.

– Kim atdı?

– Bilmirəm…

– Vətəndaş, belə olmaz, nə görmüsənsə, başdan danış. Həm də ən xırda detalı belə unutmadan.

– Balkona çıxdım… Elə həmin vaxt bu binanın ən yuxarı mərtəbəsindən çığırtı səsi eşitdim. Başımı qaldırıb baxanda yeddinci mərtəbədə yeganə işıq yanan pəncərədən bir kişinin qadını aşağı atdığını gördüm. Qadın elektrik xəttinə toxunub sonra yerə düşdü. Onu atan kişi isə pərdəni tələsik qapayıb pəncərədən çəkilərək otağın işığını söndürdü.

– Balkona niyə çıxmışdın?

– Siqaret çəkməyə.

– Deyirsən ki, qadın çığırtısı eşitdin. Bu necə bir çığırtı idi?

– Necə yəni? – Səxavət gözlərini döydü.

– Yəni çığıran qadın kiminləsə dalaşırdı, söyürdü, yaxud imdad diləyirdi?

– Onun, “Ay Allah!” – deyə çığırtısını aydın eşitdim. Başqa bir şey anlamadım.

– Deməli, qadın çığırıb kömək istəyirdi?

– Bəli… Şəxsən mənə elə gəldi ki, o kömək istəyir…

– Onu atan adamın kişi olduğuna əminsiniz? – sualı bu dəfə müstəntiq verdi.

Səxavət sualdan duruxdu:

– Doğrusunu desəm, mənim gözlərim son vaxtlar o qədər də yaxşı görmür, amma düşünürəm ki, həmin qatil kişi idi.

– Bunu nəyə əsasən deyirsiniz?

– Nə bilim… Kişi idi də… Mən elə gördüm…

– Deməli, qadını aşağı tulladı, sonra da pəncərədən çəkilib işığı söndürdü?

– Qadını atandan sonra pəncərədən onun arxasınca aşağıya boylandı, sonra tez də geri durub pərdəni çəkdi. Bir-iki saniyə sonra isə işıq söndü.

Müstəntiq Nəsibli ilə kapitan Əliyev baxışdılar. Müstəntiq bayaqdan ovcunda saxladığı əşyanı çantasına qoyaraq üzünü Səxavətə tutdu:

– Sabah gündüz saat 10:00-da prokurorluqda olun, sizin izahatınızı alacağıq.

Səxavət çaşıb qaldı. İndi, yəqin, onu günlərlə get-gələ salıb polisin, prokurorluğun yolunda süründürəcəkdilər. Bu qadını, bəlkə də, öz əri öldürmüşdü və məhz onun şahidliyi ilə həbs ediləcəkdi. Öz başına iş açdığını düşünüb dilxor oldu. Gərək gördüyü dəhşətli mənzərə barədə ağzını açıb kimsəyə bircə kəlmə deməyəydi. Ağlı kəsəndən həmişə xəta-bəladan uzaq olmağa çalışmışdı, indi isə budur, ağır cinayətin şahidi kimi kiminsə azadlıqdan məhrum edilməsinə səbəb olacaq, özünə düşmən qazanacaqdı. Həm də gör necə bir düşmən? İsrafil kişinin tərs və kəmfürsət biri olduğunu məhəllə sakinlərindən az eşitməmişdi. Handan-hana zəif səslə dilləndi:

– Əlbəttə, gələrəm, cənab müstəntiq, lakin mən sabah səhər tezdən marşruta çıxmalıyam.

Bu bəhanə müstəntiqi qane etmədi:

– İş yoldaşlarınızdan birinə zəng vurub deyin, sabah sizi əvəz eləsin. Saat onda sizi prokurorluqda gözləyəcəm.

– Baş üstə, gələrəm, – çarəsiz halda mızıldandı.

Kapitan hadisə yerinə toplaşanlara bir-bir göz gəzdirib:

– Hadisənin başqa şahidi varmı? – deyə soruşdu.

Heç kəsdən səs çıxmadı. Belə məlum olurdu ki, hadisənin intihar cəhdi olmadığına yeganə şahid Səxavətdir…

Bu zaman:

– Qadın ayıldı! – deyə kimsə ucadan səsləndi.

Hər kəsin diqqəti yenidən yaralıya yönəlmişdi. Səxavət ona yaxın dayandığı üçün yerində necə çırpındığını görürdü. Müstəntiq cəld özünü irəli atıb can verən qadına doğru əyildı:

– Dili geriyə qatlanaraq nəfəs borusunu tutub, dartıb yerinə gətirmək lazımdır, – dedi və dərhal da qollarını çırmalayıb işə başladı.

Yaralıya yaxınlaşıb dizlərini yerə atmış kapitan da gənc qadını həyata qaytarmaq üçün nəsə etməyə çalışırdı.

– Alınmır! – müstəntiq həyəcanla çığırdı. – Dilini tuta bilmirəm, sürüşüb əlimdən çıxır. Kəlbətin lazımdır!

– Deyir, kəlbətin lazımdır…

Səxavət ətrafındakı adamlara baxıb acizanə səslə zarıdı. Lakin nə o özü, nə də başqa biri kəlbətin dalınca getməyə cəhd göstərmədi. Hamı şok vəziyyətində idi. Nəhayət, bir oğlan:

– Mən bu dəqiqə gətirərəm, – deyərək yan tərəfdəki binaya doğru yüyürdü.

Adamlar onun ardınca baxıb dərindən nəfəs aldılar. Onlar indi sanki həmin cavan oğlanın gətirəcəyi kəlbətinə sehrli bir şey, özünə isə can verməkdə olan qadının qəhrəman xilaskarı kimi baxırdılar. Dili açılmış adamlar danışmağa başladılar. Sanki hər kəs özündə mütləq nəsə demək zərurəti hiss edirdi:

– Ambulans hansı cəhənnəmdə qaldı? Niyə gəlib çıxmır?

– O gün bizim arvad koronavirusa yoluxanda zəng vurdum, düz bir sutka sonra gəldilər. Allahları yoxdur onların.

– Əşşi, nə veclərinə?!

– Ambulans gələnə kimi yaşamaz bu bədbəxt…

– Hə… Zarafat deyil, yeddinci mərtəbədən düşüb.

– Bunu elektrik çarpıb, yoxsa məftillərə toxunub sonra da kolların üstünə düşdüyü üçün az əzilmiş olardı.

– Kəlbətin gətirən olmadı? Burada boş-boş danışmaqdansa, bir işə yarayaydınız, – polis kapitanı kobud səslə bağırdı.

– Oğlan getdi, indi gətirər, – kimsə ona cavab verdi.

Eyvaz yaralıya ilkin tibbi yardım göstərməyə çalışan müstəntiqlə polis kapitanının başı üstündə sual işarəsi kimi görünüş alıb titrəyirdi. Ölmək üzrə olan həyat yoldaşına canı yanırdı, həbs olunacağı üçün qorxu keçirirdi, yoxsa yanvar gecəsinin soyuğundan titrəyirdi, anlamaq çətin idi.

Müstəntiq birdən yerində dikəlib təəssüflə başını buladı:

– Vəssalam, daha heç nə lazım deyil buna…

Kapitan da ayağa qalxdı. Üzünü dərin kədər bürümüş gənc müstəntiqlə müqayisədə onun laqeyd bir görkəmi vardı:

– Hər halda biz həyata qaytarmaq üçün əlimizdən gələni elədik, – dedi və meyitdən aralandı.

– Yəni deyirsiniz, keçindi? – Babakişi bunu elə təəccüblə soruşdu ki, sanki yeddinci mərtəbədən atılmış, üstəlik elektrik vurmuş adamın ölmək ehtimalı yox imiş.

Müstəntiq ona qəribə nəzərlərlə baxıb:

– Bəli, keçindi, Allah rəhmət eləsin! – dedi.

– Öldü? – sanki nə baş verdiyini yalnız indi anlayan Eyvaz titrək səslə dillənib meyitə bir az da yaxınlaşdı. Dizləri üstə yerə çöküb ağlamağa başladı. Səxavət onun hıçqırıqlar içində dediyi qırıq-qırıq kəlmələri güclə eşidib anlaya bilirdi:

– Sənə nə oldu, Əsmər? Kim elədi bunu? Bəs mən indi nə edəcəm? Elmirin, İncinin üzlərinə necə baxacam? Onlara necə deyəcəm ki, ananız daha yoxdur?..

Müstəntiq Nəsibli astadan polis kapitanına:

– Mənzilə qalxıb ilkin baxış keçirməliyik, – dedi.

Başı ilə razılığını bildirən Əliyev yerə çöməlmiş Eyvazı çiynindən yapışaraq ayağa qaldırdı:

– İndi burada zırıldamağın bir xeyri yoxdur. Gecdir artıq! Düş qabağımıza, mənzilinizə baxacağıq.

Eyvaz mütilik göstərib onlarla blokun qapısına doğru getdi. Kapitan Əliyev leytenanta tapşırdı ki, meyitin yanında qalıb tibbi ekspertizaya göndərmək üçün ambulansı gözləsin. Müstəntiq, kapitan və çavuş Eyvazla birlikdə binaya daxil olub gözdən itdilər.

Onlar binaya girən kimi ortaboylu, arıq leytenant meyitə yaxınlaşdı. Ona bir dəqiqə laqeydcəsinə nəzər salıb,ağzını geniş açaraq əsnədi. Sonra saatına baxıb başını buladı. Yəqin, düşünürdü ki, bu iş bitsəydi, evə gedib isti yatağında yatardı.

Blokdan əynində cins şalvar və dəri gödəkcə olan gənc, gözəl bir qadın çıxıb çəkingən addımlarla buraya toplaşmış adamlara yaxınlaşanda Səxavət onun Cəmalə olduğunu tanıdı. Hadisə baş vermiş bu binanın ikinci mərtəbəsində 31 nömrəli mənzildə narkoman ərindən boşanandan sonra tək yaşayırdı. Məhəllədə hər kəsin tanıdığı sakinlərdən biri də bu xanım idi. Həm gözəlliyinə görə, həm də tanınmış həkim Ələkbərlinin qızı olduğuna görə. Məhəllə sakinləri ilə elə də çox salam-kəlamı yox idi. Deyilənə görə, hansısa şirkətdə çalışırdı və səhərlər geyinib-geçinib işə gedir, bir də axşamüstü qayıdırdı. Hə, bir də deyirdilər ki, qardaşı polis mayorudur, rayonun hansısa polis bölməsində rəis müavini işləyir.

Cəmalə əvvəlcə ətrafına boylanıb adamların üzlərinə göz gəzdirdi. Sanki kimisə axtarırdı. Sonra meyitə doğru bir neçə addım atıb dayandı. Başını kədər və təəssüflə bulayıb polis leytenantına xitabən astadan, kədərli səslə dilləndi:

– Ölüb?

Leytenant, yaşı otuzdan az görünən cazibədar xanımın qarşısında özünü yığışdırdı:

– Bəli, xanım, az əvvəl keçindi.

– Necə olub bu? İntihar edib? Səbəbi bilinir?

– Xeyr, intihar deyil, qəsdən adam öldürmədir, pəncərədən zorla atıblar.

– Elə şey olar? – Cəmalə inamsızlıqla çiyinlərini çəkdi.

Leytenant gülümsədi:

– Olar, gözəl xanım, niyə olmur? Həyatda hər şey ola bilər.

– Hansı alçaq edib bunu? – Cəmalə meyitə baxa bilməyib üzünü çevirdi.

– Hələ dəqiq bilinmir, ancaq ərindən şübhələnirik. Hadisə zamanı mənzildə olduğunu özü boynuna aldı, – leytenant dedi və istehza ilə gülüb əlavə etdi, – Guya kimsə mənzilinə girib arvadını pəncərədən atanda bu cənab yataq otağında yatıbmış.

– Hm-m… Açığı, sizin şübhəniz mənə inandırıcı gəlmədi. Kişi öz arvadını gecə vaxtı pəncərədən niyə atsın ki? Həm də belə yataq geyimində, yarıçılpaq…

– Hər adını kişi qoyan da kişi olmur axı.

– Nə bilim…

Cəmalə xanım bunu deyib dönərək blokun qapısına doğru addımladı. Ancaq deyəsən, bayaqdan yuxusu gələn leytenant onunla söhbətdən doymamışdı.

– Siz bu qadını tanıdınız, xanım? – deyə arxasınca səsləndi.

Cəmalə bir anlıq ayaq saxladı:

– Eyni blokda oluruq, əlbəttə, tanıdım.

– Bu gün onu görmüşdünüz?

Leytenant bu sualını bir az da ucadan səsləndirdi. Lakin Cəmalə onu eşitmirdi, sürətli addımlarla blokun qapısından girib görünməz olmuşdu…

Bir dəqiqə keçdi və az əvvəl müstəntiqlə mənzilə qalxmış çavuş həyətə çıxıb üzünü buraya yığışmış adamlara tutdu:

– Babakişi hansınızsınız?

Adamlar əvvəl təəccüblə bir-birilərinə, sonra isə Babakişiyə baxdılar. Taksi sürücüsü özünü qabağa verdi:

– Mənəm. Nə olub ki?

– Mənimlə gəlin!

Kişi bir söz demədən çavuşla birlikdə binaya daxil oldu. Oğlu Tərlan onların ardınca bir anlıq narahatlıqla baxandan sonra o da blokun qapısından içəri girdi.

– Burada nəsə əcaib işlər baş verir, – adamların arasından bir gənc oğlan mızıldandı. – Allah axırını xeyir eləsin!

Bərbər Kazım onun sözünü təsdiqlədi:

– Düz deyirsən, qardaşoğlu, adamın ağlına batan şey deyil bu iş. Gecənin bu vaxtı qadını pəncərədən tullayan adam ya gərək narkotik maddə vurmuş olsun, ya sərxoş, ya da ruhi xəstəxanadan qaçmış dəli. Şəxsən mən bu işdən heç nə anlaya bilmirəm.

– Həqiqət üzə çıxar, onda hər şeyi anlayarıq, Kazım dayı.

– İnşallah, qardaşoğlu!

Ambulans, nəhayət, gəlib çıxdı. İki tibb işçisi meyiti xərəyə uzadaraq maşının salonuna qoydular. Maşın hərəkətə gələrək blokun qarşısından uzaqlaşanda buraya toplaşanlar arasında soyuğa dözməyənlər ikibir-üçbir aralanıb evlərinə getdilər. Yeddinci mərtəbəyə qalxmış müstəntiqi gözləmək istəyənlər isə yerlərində qalmışdılar. Onlardan biri də gördüyü dəhşətli mənzərəni hələ də qavraya bilməyən Səxavət idi.

Çox gözləmək lazım gəlmədi. On-on beş dəqiqə keçmiş müstəntiq Rasim Nəsibli öndə olmaqla kapitan Əliyev, polis çavuşu və Eyvaz həyətə endilər. Nəsibli meyitin yerində olmadığını görüb leytenantdan:

– Gəlib apardılar? – deyə soruşdu.

– Bəli, cənab müstəntiq, – leytenant cavab verdi, – apardılar.

Nəsibli baxışları ilə axtarıb adamların arasından Səxavəti tapdı. “Sabah gecikməyin”, – deyib üzünü Eyvaza tutdu:

– Siz də keçin, oturun maşına!

– Cənab müstəntiq, iki balamın əziz canlarına and içirəm ki, mənim bu işdə günahım yoxdur, – Eyvaz yalvarış dolu baxışlarını müstəntiqin üzünə dikib, az qala, zarıdı, – sabah hansı saatda desəniz, prokurorluğa gəlib ifadəmi verərəm.

– Yox, indi aparacağıq sizi, – müstəntiq başını buladı.

Gənc polis leytenantı kapitan Əliyevin işarəsi ilə Eyvazın qollarına qandal vuraraq onu polis maşınının saxlananlar üçün nəzərdə tutulmuş arxa hissəsinə oturtdu. Bir dəqiqə sonra müstəntiqlə polislər də avtomobillərə əyləşib hadisə yerini tərk etdilər. Hələ də burada qalıb bir qədər əvvəl törədilmiş amansız qətli müzakirə etmək həvəsində olanlar vardı. Amma Səxavət onlara əhəmiyyət verməyib mənzilinə qayıtdı.

Ailə üzvləri yatmayıb onu gözləyirdilər. Üçünün də təlaş və sonsuz maraq ifadə edən baxışları üzünə zillənmişdi. Onun danışmadığını görəndə birinci Bənövşə dilləndi:

– Danışsana, ay kişi, maraqdan bağrımız çatladı, kim imiş pəncərədən düşən?

Səxavət başını kədərlə yelləyib cavab verdi:

– İsrafil adında usta var, yaşlı, xəstə adamdır, onun gəlinini atıb öldürüblər. Ərinin adı Eyvazdır.

– Ay aman! – arvadı qadınlara xas olan sövq-təbii hərəkətlə yanağını cırmaqladı. – Məhluqənin gəlinini? Əri, deyilənə görə, yaxşı adam deyil, amma Məhluqə özü mələk kimi arvaddır.

– Məhluqə filan tanımıram. Mən uzaqdan-uzağa İsrafili tanıyırdım, dedilər ki, onun gəlinidir öldürülən. Adı da Əsmər imiş gəlinin.

– Onu da tanıyırdım. Arıq, qarayanız gəlin idi, adamın Allahı var, abırlı-həyalı birinə bənzəyirdi. Kim atıbmış onu?

– Bilinmir hələ. Ərini danışdırdılar. Dedi ki, arvadı evdə uşaqlarla tək qalıbmış. O özü isə bir məclisdə imiş. Evə gələn kimi yatağına girərək yatıb. Sonra bir də səs-küyə ayılaraq arvadını mənzildə görməyəndə pəncərədən aşağı baxıb və həyətdə toplaşan adamları görən kimi məsələni anlayıb.

– Yalan danışır, ay ata, – oğlu söhbətə qarışdı. – Elə o özü öldürüb arvadını. Yəqin, ki, namus məsələsinə görə. Ola bilər ki, evə qayıdanda içəridə yad kişi görüb.

– Polislər gedəndə qollarını qandallayıb apardılar.

– Bax görürsən, deməli, onlar da Eyvazdan bilirlər qətli.

Səxavət oğluna məzəmmətlə baxdı:

– Ancaq insafla deyəndə elə adama bənzəmir heç.

– Tanıyıram, əşşi, ucaboy oğlandır, şirkətdə mühafizəçi işləyir. Özündən çox razı biridir.

– Hə, Eyvazla mən də bir-iki dəfə həyətdə rastlaşmışam… – bayaqdan susub dayanmış İntizar dedi və nədənsə duruxub sözünü yarımçıq kəsdi.

Səxavət qıza fikir verməyib söhbətinə davam etdi:

– Mən oraya çatandan, təxminən, beş-altı dəqiqə sonra blokdan tanımadığım bir adam çıxdı. Nəsə şübhəli göründü mənə. Taksi şoferi Babakişi də gördü onu. Baxışından hiss etdim ki, tanıyır həmin adamı.

– Sonra necə oldu o adam? – sualı Ziya verdi.

– Qapıdan çıxıb bir anlıq bizə baxdı və sürətlə çıxıb getdi. Tanınmamaq üçün paltosunun boyunluğunu qaldırmışdı.

– Görürsən, mən deyəndir. Əsmərin yanında yad kişi olub. Sənin gördüyün həmin adam. Və əri onları bir yerdə tutub.

Səxavət hələ də paltosunu soyunmadan otağın ortasında ayaqüstə durmuşdu. On doqquz yaşlı tələbə oğluna bir qədər sərt nəzərlə baxıb şəhadət barmağını havada yellədi:

– Ziya, oğlum, bu sözümü qulağında sırğa elə, heç vaxt bir qadın barədə belə ittihamla danışma. Ümumiyyətlə, kiminsə haqqında dəqiq bilmədiyin, gözlərinlə görmədiyin bir şeyi dilinə gətirmə. Yaxşı?

– Yaxşı, ay ata, nə dedim ki? – Ziya incik halda dillənib yataq otağına getmək üçün onlardan ayrıldı. – Sadəcə fikrimi bildirdim, yoxsa nəyimə lazımdır?!

– Siz də yatın, – Səxavət bunu arvadı ilə qızına deyərək özü balkona çıxdı.

Artıq həyətdə kimsə görünmürdü. Elə bir sakitlik hökm sürürdü ki, sanki bir-iki saat əvvəl burada o dəhşətli hadisə olmamışdı. Qadının yataq geyimində yeddinci mərtəbədən aşağıya doğru “uçduğunu” gözləri önünə gətirəndə içindən soyuq titrəmə keçdi. Hələ qadının açıq elektrik məftillərinin üzərinə düşməsi. Son, çarəsiz çığırtı…

Düşündü ki, darda olan çarəsiz insanın çığırtıları arasında fərq var imiş. O, indiyə kimi kimlərinsə yalnız insanlardan yardım istəyən çığırtılarını eşitmişdi. Əsmər adlı bu gənc qadının son çığırtısı isə tamam başqa idi. Birdən-birə bunun səbəbi ona aydın oldu: Qadının son çığırtısı insanlardan yox, yalnız Allahdan imdad istəyən çığırtı idi. Elektrik məftillərinə çırpıldığı həmin müdhiş anda heç bir insan oğlu ona kömək edə bilməzdi, iş yalnız və yalnız Allaha qalmışdı. Allah isə ya bu talesiz qadının çığırtısını eşitmədi, ya da eşitdi və onun dünyadan köçməsini özü məsləhət bildi…

Görəsən, nə imiş bu talesiz gəlinin günahı? Oğlunun ciddi əminliklə, hətta ümumən gəncliyə xas ədəbazlıqla dediyi fikrini xatırladı. Doğrudanmı, bu qadın ərinin qonaqlıqda olmasından istifadə edərək evə yad kişi gətirmişdi? Yəni belə şey ola bilərdimi? Həm də mənzildə iki azyaşlı uşaq olduğu halda?

Bənövşə barədə düşündü. Bu cəfakeş qadın ona həmişə sədaqət göstərmiş, namusu-qeyrəti ilə çalışıb dəstək olmuş, üç gül kimi övlad böyüdərək bu yolda saçlarını ağartmışdı. Səxavət ona özü qədər inanırdı. Qəti əmin idi ki, yerlə göy birləşsə də, hətta boşansalar və ya o ölsə belə, Bənövşə başqa bir erkəyə gözünün ucu ilə baxmaz. Elə Səxavətin özü də evlilikləri boyu arvadını aldatmamış, ona xəyanət etməmişdi. Bu düşüncə ona yad bir şey idi və indi balkonda dayanıb bunu bir anlıq xəyalından keçirəndə belə öz-özündən utandı.

Əgər oğlunun dediyi doğru idisə, artıq dünyadan köçmüş Əsmər adlı o gəlin ərinə xəyanət etmişdisə… Blokdan çıxıb gedən, daha doğrusu, qaçan yad adamı xatırladı. Görəsən, kim idi o? Hər halda hər kim idisə, düzgün adam deyildi, yoxsa bircə dəqiqəlik dayanıb gecə vaxtı adamların oraya niyə toplaşdığı ilə maraqlanardı. Taksi sürücüsü Babakişi də o adamı gördü və Səxavət əmin idi ki, kişi onu tanıdı. Bəs əgər tanıdısa, niyə polisə bu barədə heç nə demədi?

Əsən külək ağappaq, soyuq dənəcikləri üzünə vurmağa başlayanda düşüncələrindən ayrıldı. Qar yağırdı…

Dördüncü fəsil

SEÇİLMİŞ QURBAN

O gün evdə Əsmərin əhvalı üz-gözünü təbəssüm bürümüş Qönçənin tam əksinə olaraq heç də yaxşı deyildi. Özü barədə kədərli düşüncələrə dalmışdı. Qızlara qoşularaq Eyvazla kafeyə getməsinə peşman idi. Çünki orada insan yaşamı üçün ən vacib olan özünəinamı zədələnmişdi. Universitetin önündə Eyvazla rastlaşanda Lamiyənin bu tərifli qardaşı bacısının rəfiqələrinin hansındansa xoşlandığı üçün onlara lahmacun qonaqlığı təklif etdi. Xoşlandığı da ya Qönçə idi, ya Əfsanə, ya da onların hər ikisi. Hər halda Əsmər deyildi. Bu dəqiq idi, çünki masa arxasında o iki qızla deyib-gülən Eyvaz onun üzünə bir dəfə də olsun, baxmadı. Yəni əslində baxdı, ancaq baxmasaydı, daha yaxşı idi, o biri qızlara baxarkən gözlərində yaranan parıltı ona baxanda sönürdü sanki.

Qönçə nəyə görəsə həyətə enəndə bundan istifadə edib tez aynanın qarşısına qaçdı, dayanıb uzun-uzadı öz əksinə baxdı. Düşündü ki, görəsən, Qönçənin və ya Əfsanənin xarici görkəmcə ondan üstünlükləri nədədir? Əfsanə bir az açıq-saçıq geyinirdi. Əvvəllər belə geyinənlərə pis baxırdılar, indi isə sadəcə, “Cəsarətlidir” – deyirdilər. Kosmetikadan lazımınca istifadə edirdi. Qaşlarını aldırmış, uzun burnunu estetik əməliyyatla kiçiltdirmiş, üst dodağını gellə qabartmışdı. Pis görünürdü? Yox. Əsmər etiraf edirdi ki, Əfsanə bu görkəmdə cazibədar və qiymətli görünür. Bu “qiymətli” terminini elə Əfsanənin özündən eşitmişdi. Gözəlçə rəfiqəsi belə hesab edirdi ki, geyim əşyalarının qiymətli və ucuz olaraq ikiyə ayrılmasını elə qadınların özünə də şamil etmək olar. Özünə baxan, yəni həm üz gözəlliyinə, həm geyiminə diqqət yetirən qadınlar istər kişi, istərsə də digər qadınların nəzərində qiymətli bir varlıq təsiri bağışlayırlar.

Əfsanə bu “qiymətli” kəlamını bəyan edəndə Əsmər etirazını bildirib demişdi ki, sənin dediklərin yalnız zahiri görünüşə aiddir. Bəs qiymətli görünən o qadınla ünsiyyətdə olanlar onun mənəviyyatca cılız biri olduğunu aşkar edərsə? Onda yenə qiyməti yerində qalacaq, yoxsa aşağı düşəcək? Cavabında Əfsanə gülüb dedi ki, onda, əlbəttə, ucuzlaşacaq, ancaq onu tanıyanın nəzərində. Başqalarının nəzərində isə yenə qiymətli olaraq qalacaq…

Qönçə kosmetikadan çox az istifadə edirdi. Heç bir estetik əməliyyat etdirməmişdi. Yəni ehtiyacı yox idi buna və elə bu halı ilə Əfsanədən daha gözəl hesab edilirdi. Yaxşı, bəs onun Əsmərdən nəyi fərqli idi? O da elə Əsmər kimi saçlarını darayıb arxada sadə sancaqla bağlayırdı. Hə, saç imiclərində balaca bir fərq vardı: Qönçə başının sağ tərəfindən nazik bir topa ayıraraq üzünə salırdı. Bu gün də universitetə gedəndə elə etmişdi.

Güzgünün qarşısında dayanmış Əsmər saçlarından bir topa ayırıb eynən Qönçə kimi üzünə saldı. Bu adi və kiçik fəndin görünüşünü müsbətə doğru belə dəyişə biləcəyini gözləmirdi. Gülümsədi. Güzgüdəki əksinə baxaraq qərara gəldi ki, o heç də kifir biri deyil, hətta özünə əl gəzdirərsə, cəzbedicilikdə Qönçədən, Əfsanədən, Lamiyədən geri qalmaz…

Lamiyə qardaşının fotosunu öz vatsap hekayələrində tez-tez paylaşmağa başlamışdı. Müxtəlif məkanlarda çəkilmiş bu fotolarda Eyvaz fərqli geyimlərdə fərqli pozalar göstərməkdə idi. Qönçə ilə Əfsanə Lamiyəyə, “Qaqaşın daha nəyə görəsə universitetə gəlmir ha, gəlib bizi kafeyə aparmır” – kimi zarafatyana atmacalar atanda qız onlara yalnız gülümsəməklə cavab verib başından edirdi.

Hə, Lamiyə son vaxtlar nədənsə Əsmərlə daha mehriban idi. Hətta bir nömrəli rəfiqəsi olan Qönçədən daha artıq yaxınlaşırdı ona. Dərs zamanı eyni partada oturur, tənəffüsdə bufetə, tualetə birgə gedirdilər. Onun Qönçədən soyumasına heç bir səbəb yox idi. Hər halda Əsmər belə bir səbəb görmür, tələbəliyin bitməsinə bir neçə ay qalmış Lamiyənin ona birdən-birə belə yaxınlaşmasını anlaya bilmirdi. Bir də ki bu mövzuda o qədər də düşünüb baş sındırmırdı. Çünki necə olmasa, onlar elə əvvəldən eyni “dəstə”də idilər, rəfiqə sayılırdılar və Lamiyə, həqiqətən, səmimi, istiqanlı qız idi.

O vaxtlar Əsmərin məhz Lamiyə kimi sirdaşlara ehtiyacı vardı. Məsələ burasındadır ki, rayondan zəng vuran anası onu xalası oğluna vermək istədiklərini bildirmişdi. O isə Nurəddin adlı bu oğlanı əsla bəyənmirdi. Boyunun Əsmərdən bir neçə santimetr qısa olması bir yana dursun, yöndəmsiz, kobud və nadanın biri idi. Ancaq kim idi Əsməri eşidən? Nə anası, nə də atası onu eşitmək istəmirdilər. Anası deyirdi ki, artıq universiteti bitirirsən, ərə gedən vaxtındır, əgər indi getməsən, bir də ayılacaqsan ki, yaşın keçib, ondan sonra da sənə ancaq dul kişilər elçi düşəcəklər. Əsmər bu barədə universitetdə qızlarla dərdləşəndə Lamiyə ona möhkəm olmağı, anasının sözünə görə sevmədiyi, hətta bəyənmədiyi biri ilə ailə qurmamağı tövsiyə edirdi. Özündən misal çəkərək deyirdi ki, düzdür, mən də tələsdim, tez ailə qurdum, ancaq Urfanı özüm bəyənib qəbul etdim. Deyirdi ki, heç narahat olma, sən gözəl və ağıllı qızsan, tezliklə qarşına səni həqiqi mənada xoşbəxt edə biləcək elə bir oğlan çıxacaq ki, özün onunla ailə qurmaq istəyəcəksən. Onda artıq anangil də sənin seçiminə etiraz edə bilməyəcəklər.

Evdə isə bu barədə Qönçə ilə danışırdı. Həm də bu əsl dərdləşmə sayıla bilərdi, çünki Qönçənin də problemi onunku ilə eyni idi. Ona anası Sərdar adlı bir həmkəndlilərini uyğun görmüşdü. Oğlan Rusiyanın Barnaul şəhərində yaşayırmış, ticarətlə məşğul imiş. Qönçənin problemində fərq bundan ibarət idi ki, onu yola gətirməyə yalnız anası çalışmırdı. Atası, əmisi, dayısı, xalası, bibisi və daha kimlər zəng vurub, “Ağlını başına yığ, ay qız, bundan yaxşı namizəd tapa bilməyəcəksən” – deyə zəhləsini tökürdülər. Əsmər Sərdarın fotosunu görmüşdü, pis adama oxşamırdı. Zahiri görünüşü normal idi. Xasiyyəti də Qönçənin qohumlarının dediyi kimi “qızıldan” idisə, ona ərə getməyə dəyərdi. Bunu rəfiqəsinin özünə də deyirdi. Məsləhət görürdü ki, oğlanla görüşüb danışsın, xoşuna gəlsə, razılıq versin. Özü isə xalası oğlunu çox yaxşı tanıyırdı və ona ərə getməkdənsə, ömrü boyu subay gəzib qız qarımağı üstün tutardı…

Sərdar Rusiyadan Bakıya gəlib Qönçə ilə görüşdü. Görüşdən evə qayıdan Qönçə dedi ki, oğlana heç bir iradı yoxdur, amma içində bir şey hiss edə bilmir ona qarşı. Sonra anasına telefon açıb Sərdarla evlənməyə razılaşmadığını və ümumiyyətlə, hələ ailə qurmaq fikrində olmadığını bildirdi.

Mart ayı idi, deyəsən. Qönçə möhkəm soyuqlayıb yatağa düşmüşdü. Əsmər evdə olduğu saatlarda ona əlindən gəldiyi qədər qulluq edir, tez sağalması üçün hər gün bol acılı şorba bişirirdi. Xəstəlik bir həftə çəkdi və bu müddətdə Əsmər universitetə tək gedib-gəlirdi.

Həmin günlərin biri idi. Sonuncu dərs bitdi. Tələbələr ikibir-üçbir auditoriyanı tərk edərkən Lamiyə saçlarını düzəltmək və dodaq boyasını təzələmək üçün Əsmərə onunla birlikdə tualetə getməsini xahiş etdi. Əfsanə ilə Fərihə dəhlizdə sağollaşıb evlərinə yollandılar. Tualetdən çıxanda qrup uşaqlarının hamısı getmişdilər. Pilləkənlə aşağı enib həyətə çıxdılar. Bir neçə addım atmışdılar ki, arxadan Lamiyəni çağırdılar. Bu Eyvazın səsi idi. Sən demə, binanın tinində dayanıb bacısının çıxmasını gözləyirmiş.

– Eyvaz? – Lamiyə özünü təəccüblənmiş kimi göstərdi. – Sən haradan çıxdın, abi?

– Düz on beş dəqiqədir, səni gözləyirəm, bacı, – Eyvaz bunu deyib Əsmərə baxdı, – Xoş gördük, Əsmər. Necəsən?

Əsmər bu oğlanı artıq ikinci dəfə idi ki, canlı görürdü. İlk görüşün təəssüratı yaxşı olmasa da, salamı mehribanlıqla almaq qərarına gəldi. Necə olmasa, qarşısındakı oğlan yaxın rəfiqəsinin qardaşı idi.

– Salam. Çox sağ olun, yaxşıyam.

– Universiteti bitirirsiniz, hə?

– Hə, bakalavr pilləsini bitiririk.

Əsmər bilirdi ki, Eyvaz ali məktəb oxumayıb. Lakin danışığında özünü təhsildən xəbərdar kimi göstərirdi:

– Praktikanız hələ başlamayıb?

– Bir həftəyə başlayacaq.

– Hansı məktəbə düşmüsən?

– On səkkiz nömrəliyə…

Eyvaz gözlərini inadla ona zilləmişdi. Sanki baxışları ilə daxilinə nüfuz edərək içindəkiləri öyrənməyə çalışırdı. Onun ilk görüşlərində Qönçə ilə Əfsanəyə baxmasını xatırladı. Onda bu gözlərdə qəribə bir parıltı sezmişdi. İndi isə həmin parıltıdan əsər-əlamət yox idi. Lakin ilk görüşdə Əsmərə baxarkən hiss edilən laqeydlik də görünmürdü. Nəsə yeni, fərqli bir şey vardı bu baxışlarda. Görəsən, nə? Əsmər həmin darmacallıqda bunun nə olduğunu anlaya bilməzdi…

Bayaqdan qollarını sinəsində çarpazlamış Lamiyə nədənsə susub onların söhbətinə qarışmır, xüsusi bir maraqla gah qardaşını, gah da Əsməri süzərək hey gülümsəyirdi. Yenə Eyvaz dilləndi:

– İnanıram ki, praktikada olanda şagirdlərinin hamısı səni sevəcək…

– Niyə belə düşünürsünüz?

– Sənin kimi gözəl bir qızı kim sevməz ki?! – oğlan bunu deyəndə yanaqları azacıq qızardı və sözlərinin Əsmərdə ani şok yaratdığını hiss edib tələsik əlavə etdi, – Həm də Lamiyənin deməsinə görə qrupunuzda ən bilikli qız sənsən…

Qızların böyük əksəriyyəti özlərini gözəl sanırlar. Və gözəl olan da, olmayan da gözəl görünmək istəyir. İçlərində həmişə bir inamsızlıq, bir tərəddüd olur: “Görəsən, mən həqiqətən gözələmmi? Görəsən, bu gün bu imicdə, bu geyimdə necə görünürəm?” Bax elə buna görə də, “Gözəlsən” – sözünü eşitmək hər bir qıza xoş gəlir. Yəni elə Əsmərə də xoş gəlirdi. Ancaq bunun bir yeri, bir məqamı var axı? O sözü sənə kim deyir, necə deyir, hansı məqsədlə deyir? Əsmər heç də ağılsız biri deyildi. İlk görüşlərində bu oğlanın Qönçə ilə Əfsanəyə necə münasibət göstərdiyini, onu isə sadəcə olaraq görmədiyini unutmamışdı. İndi nə baş vermişdi ki, ona belə kompliment deyirdi? Nə dəyişmişdi? Hə, o gündən sonra Əsmər də Qönçə kimi üzünə “çolka” sallayır, bir də dodaqlarına yüngülcə, rəngi, demək olar, heç bilinməyən boya vururdu. Dəyişən bu idi yəni? Yox, əlbəttə! O yenə həmin Əsmər idi…

Düşündü ki, ən yaxşısı oğlanın gecikmiş komplimentini cavabsız buraxmaqdır və elə də etdi.

Eyvaz da nəsə anlamışdı və söhbəti dəyişmək istədi:

– Bəs Qönçə xanımla Əfsanə xanım haradadırlar?

Oğlan sualı nə qədər laqeydcəsinə verməyə çalışsa da, Əsmərin içindən xəfif bir sızıltının keçməsinə səbəb oldu. Bu qısqanclıq idimi? Yox, nə qısqanclıq? O bu yad oğlanı Qönçəyə və ya Əfsanəyə hansı səbəbdən qısqanmalı idi?

Sual Lamiyəyə yox, birbaşa ona ünvanlanmışdı, ona görə də cavab verməyə məcbur oldu:

– Əfsanə bizdən əvvəl getdi evə, Qönçə isə xəstələndiyi üçün dərsə gəlməmişdi.

– Xəstələnib? – Eyvaz dərhal qayğıkeş görkəmi aldı. – Yazıq qız… Nə olub ki?

– Soyuqlayıb. Qrip olub…

– Nə pis! Keçmiş olsun. Salamımı çatdırarsan.

– Çatdıraram…

Əsmər bunu deyib elə bir hərəkət etdi ki, aqil adam onun ayrılıb getmək istədiyini mütləq anlamalı idi. Lakin Eyvaz ya aqil deyildi, ya da özünü anlamazlığa qoymuşdu. Bayaqdan bəri üzünü ilk dəfə bacısına çevirib:

– Gəlin gedib üçümüz birlikdə lahmacun yeyək, Lamiyə. Nə deyirsən? – dedi.

– Əla olar, – Lamiyə heç düşünmədən razılaşdı.

– Siz gedin, yeyin, – Əsmər dərhal etiraz mənasında başını buladı, – mən evə getməliyəm, Qönçə məni gözləyir.

– Bir az gözləsin də, nə olacaq ki? – bunu Eyvaz dedi. – Yarımca saat oturaq, gedərsən.

Əsmər ciddiləşdi:

– Yox, olmaz, xəstədir axı. Gedib ona yemək bişirməliyəm.

Həmin an Lamiyə qolundan tutdu:

– Ay qız, naz eləmə, gəl, gedək!

– Yox, getmək istəyirsinizsə, ikiniz gedin.

– Yaxşı, nə deyirəm, – Eyvaz pərt halda mızıldandı, – onda başqa vaxt gedərik lahmacun yeməyə.

– Sağ olun… – Əsmər bunu deyərək getmək üçün dönəndə Eyvazın küskün halda, “Yaxşı yol” – dediyini eşitdi.

Darvazaya doğru addımlayanda isə arxadan Lamiyənin ərkyana hədələyici səsi gəldi:

– Sabah dərsdə baxarsan halına, sənin saçlarını yolacam!

Çiyni üstündən bir anlıq geriyə boylanaraq gülümsədi:

– Sabah dərs yoxdur, şənbədir, birisigün də bazar…

Növbəti həftənin ilk günü Qönçə də onunla universitetə gəlmişdi. Lamiyə imkan tapıb Əsmərin qulağına pıçıldadı ki, dərsə girməsin, onunla vacib söhbəti var. Dərs başlayanda gedib bufetdə oturdular. Lamiyə hər ikisi üçün çay və şirniyyat götürdü. Əsmər rəfiqəsinin onu gizlin söhbətə dəvət etməsindən narahat olsa da, susub onun nə zaman danışacağını gözləyirdi və o, nəhayət, çayından bir qurtum içərək dilləndi:

– Sən mənim qaqaşıma nə etmisən, ay qız?

Sualı ciddi şəkildə verdiyi üçün Əsmər özünü itirdi:

– Heç nə!? Neyləmişəm ki?

– Daha neyləyəcəksən, dəli-divanə olub sənin dərdindən.

– Yaxşı görək!

– Həqiqi sözümdür, Eyvaz sənə vurulub, – Lamiyə bunu şıltaq təbəssümlə dedi.

Əsmərin sifəti birdən-birə tutuldu:

– Lamiyə, zarafat etmək istəyirsənsə, normal bir zarafat elə gülək. Bu zarafatın heç komik olmadı.

– Ay qız, zarafat etmirəm, Urfanın canı üçün ciddiyəm.

– Düz demirsən axı!

– Nəyi düz demirəm?

– Qardaşın mənə necə vurula bilər?

– Niyə belə deyirsən, səndən artığına vurulacaq?

– Yox, o mənada demirəm, Eyvaz məni cəmi iki dəfə görüb. Birinci dəfə lahmacun yediyimiz gün o mənim heç üzümə də baxmırdı. Qönçə ilə, Əfsanə ilə söhbət edib zarafatlaşırdı. Sonra nə baş verdi birdən-birə? İki gün əvvəl universitetin qarşısındakı söhbətimizdə aşiq oldu mənə?

– Yox, – Lamiyə başını buladı. – Keçən həftə universitetin önünə şəxsən səni görməyə gəlibmiş. Həm səni ona çox tərifləmişdim, həm də telefonumda şəkillərini görmüşdü axı. Sənə görə gəldiyini o gün evə gedəndən sonra dedi mənə. Elə birinci görüşdən xoşuna gəlmisənmiş. Deyirsən, o gün sənə baxmırdı, qızlarla danışırdı, yəqin, səndən elektrik aldığı üçün çəkinib. Bir də ki mənim qardaşım həm ağıllı, həm də əsl kişi kimi ciddi xarakterli biridir. Qönçəgillə danışıb zarafatlaşsa da, sənin özünü ağır aparmağın daha çox xoşuna gəlib.

Əsmər bilmirdi, bu deyilənlərə inansın, ya yox. Amma içində özünə də maraqlı gələn gizli bir fəxarət hissi baş qaldırmışdı. Deməli, Lamiyənin bu yaraşıqlı qardaşı Qönçəni və ya Əfsanəni yox, onu bəyənmişdi, ona vurulmuşdu. Bir gənc qız kimi sevilmək zövqünü duyub yaşaması bir dəqiqəyə yaxın çəkdi. Sonra neçə illərdən bəri qəlbində daşıdığı arzularını xatırladı. Özünü toparlamağa çalışaraq küskün səslə dilləndi:

– Lamiyə, özün bilirsən ki, mən hələ ailə qurmaq fikrində deyiləm. Ürəyimdə nə qədər arzularım var.

– Olsun da arzuların. Onların həyata keçməsində Eyvaz da sənə yardımçı olacaq.

– Yox, bacı, mən razı deyiləm…

Lamiyə, deyəsən, incidi:

– Sən mənim qardaşımı bəyənmirsən?

– Elə demədim ki. Lap yaxşı oğlandır. Düzdür, xasiyyətini bilmirəm, amma sənin qardaşındırsa, pis ola bilməz. Amma necə deyim… Heç ali təhsili də yoxdur…

– Pah! – rəfiqəsi ağzını büzdü. – Nəyinə lazımdır ali təhsil? Urfan da universitet bitirməyib. Pivə zavodunda işləyir. Ancaq pis qazanmır. İndi ali təhsillilərin çoxu ya alver edir, ya taksi sürür, ya da evdə oturub acından ölür. Eyvaz isə hər şeydən pul çıxarmağı bacarır. Ticarət firmasında işləyir. Sənə nə lazımdır, əsas odur ki, gələcək ərinin sənin arzularını həyata keçirəcək qədər maddi imkanı olsun.

– Nə bilim… – Əsmər başını kədərlə yırğaladı.

– Sən Eyvaza bir şans ver, görüşüb söhbət edin, bir-birinizi tanıyın. Həm də tələsmək lazımdır. Vallah, sənin yaxşılığını istəyirəm. Bir-iki aya universiteti bitirib rayona qayıdacaqsan, başını yeyib xalan oğluna verəcəklər səni. Ancaq Eyvazla evlənsən, Bakıda qalarsan. Anam da rəfiqələrimin içində ən çox səndən xoşlanır. Ovcunun içində tutacaq səni. Zamanla bütün arzularına çatacaqsan.

Əsmər ah çəkdi. Rəfiqəsi ən yaralı yerinə toxunmuşdu. Atasıgil bakalavr pilləsini bitirən kimi rayona dönməsini, xalası oğlu ilə evlənməsini istəyirdilər, onun isə arzuları vardı. Fikirlər beynində bir-birinə qarışmışdı. Nə deyəcəyini bilmirdi. Eləcə susub durmuşdu, gözləri yol çəkirdi.

Birinci dərsin bitməsini bildirən zəng vurulanda Lamiyə ətrafına boylanıb səsini alçaldaraq dilləndi:

– Bunu hələlik qızların heç biri bilməsin. Telefon nömrəni Eyvaza vermişəm, nəsə yazsa, forslanıb bloka salma qaqaşımı. Danışın, bir qərara gəlin. Ancaq inan ki, mən sənin xətrini dünyalar qədər çox istəyirəm. İstəyirəm ki, Eyvaz başqası ilə yox, səninlə evlənsin.

Əsmər yenə susurdu. Ayağa qalxıb auditoriyaya getdilər…

O gün bilərəkdən rəfiqələrinə yaxınlaşmayan, auditoriyada və dəhlizdə kölgə kimi gəzib dolanan Əsmərin halındakı dəyişikliyi yalnız Qönçə duymuşdu. Ondan bunun səbəbini nə qədər soruşsa da, həqiqəti açmadı. Mədəsinin bulandığını deyib başından elədi.

Çox fikirləşirdi. Hətta o qədər çox fikirləşirdi ki, birisi tərəfindən sevilməyin şirindən şirin həzzini ürəyincə yaşaya bilmirdi. Bəli, onu sevən vardı. Eyvaz adlı bu yaraşıqlı oğlan onun gözəlliyini Qönçədən də, Əfsanədən də üstün tutmuşdu. Bir qız üçün bundan qürurverici nə ola bilərdi?

Lakin… Birinin onu sevməsi heç də hər şey demək deyildi. Onun da qəlbində sevgi olmalıydı. Bu var idimi? Əsmər Eyvazı sevirdimi? Əlbəttə, yox. Bu necə olurdu, görəsən? Necə olurdu ki, bir qızla bir oğlan bir-birilərini eyni dərəcədə sevirdilər? Ya ümumiyyətlə, belə bir şey olurdumu? Olurdusa, necə baş verirdi, təsadüfdənmi?

O günün axşamı soyunub yatağına girəndən bir az sonra telefonuna Eyvazdan mesaj gəldi:

“Əsmər, salam. Necəsən? Eyvazdır yazan. Nömrəni bacımdan aldım. Bağışla, bu vaxt narahat edirəm. Düşündüm ki, gündüz dərslərini hazırlayırsan, vaxtını almayım”.

Ürəyi sürətlə döyünməyə başladı. İndiyə kimi heç oğlanla mesajlaşmamışdı. Həm də əynində iç geyimindən savayı heç nə olmadığı indiki halında. Bir anlıq ona elə gəlmişdi ki, yorğanın altında olmasına baxmayaraq oğlan telefonda onu görə bilər. Yox, əlbəttə, Eyvaz ona görüntülü zəng etməmiş, sadəcə vatsapdan mesaj göndərmişdi, ancaq Əsmərin beyni bu anlarda normal işləyəcək halda deyildi.

Eyvaz mesajı oxuduğunu görmüşdü, cavab gözləyirdi və bunu düşünmək qızın həyəcanını daha da artırırdı. Ona elə gəldi ki, indicə cavab yazmasa, hörmətsizlik etmiş olacaq və barmaqları əsə-əsə yazdı:

“Salam. Yaxşıyam. Siz necəsiniz?”

Cavab tez gəldi:

“Mən də yaxşıyam. Ancaq “siz” nədir, mənə “sən” deyə bilərsən. Yaş fərqimiz də elə böyük deyil, sənin iyirmi bir yaşın var, mənim iyirmi dörd. Lamiyənin dedikləri barədə düşünə bildin? Qərarını bilmək mənə çox vacibdir”.

Pərt oldu. Eyvazın yazdıqları qəlbinə toxunub qızlıq qürurunu tərpətmişdi. Bu nə qaçhaqaç idi axı? Sevən oğlanın qızdan belə tələskənliklə gecə vaxtı, həm də vatsap mesajı ilə qərar soruşması nə dərəcədə doğru idi?

“Anlamadım… Bir qıza öz dilinizlə yox, bacınız vasitəsilə evlənmə təklifi edib sonra da həmin günün axşamı qərarını soruşursunuz?” – yazdı və bununla kifayətlənməyib ağzını əyməklə ironiya bildirən smaylikdən üçünü yan-yana düzdü.

“Əlbəttə, yox, sən məni düz anlamadın, Əsmər (gülümsəmə smayliki). Səndən ikilikdə görüşüb söhbət etməyimiz, bir-birimizi dərindən tanımağımız barədə qərarını soruşuram.”

Bu düzəliş də onu qane etmədi. Artıq qəlbi incimişdi. Ona görə də söhbətə tez son qoymaq istəyirdi. Həm də ondan bir az aralıdakı çarpayıda uzanmış Qönçə bayaqdan ona nəsə deyirdi, cavab almayanda duyuq düşə bilərdi.

“Mən heç nə demək istəmirəm. Gecəniz xeyrə!”

Telefonu söndürüb tumbanın üstünə qoydu və bir də səhər yataqdan qalxıb cihazı yandıranda Eyvazın ona cavab olaraq, “Əsəbləşmə, səni tələsdirmək istəmirəm, fikrim ciddidir. Xeyrə qarşı” – yazmış olduğunu gördü.

Ertəsi gün dərsdən evə qayıdandan sonra Qönçə bir daha ona nə olduğunu soruşdu və Əsmər bu dəfə rəfiqəsinə hər şeyi danışdı.

Onu dinləyən Qönçə nədənsə yaman tutulmuşdu. Heç nə demədən dodaqlarını gəmirirdi.

– Nə məsləhət görürsən? – Əsmər sadəlövhcəsinə soruşdu. – Belə məsələlərdə sən məndən daha ağıllısan. Doğrusu, nə edəcəyimi bilmirəm.

Rəfiqəsi cavab əvəzinə qızların da həmişə təriflədiyi qara, qalın qaşlarını dartıb kinli bir səslə:

– Sən bir Lamiyəyə bax, məndən gizlin danışıb səninlə… – dedi.

Əsmər Lamiyəni müdafiə etmək üçün nələrsə mızıldandı, ancaq Qönçə, deyəsən, artıq onu dinləmirdi. Yalnız bir xeyli susandan sonra dilləndi:

– Eyvaz səni istəyirsə, şans ver, görüşün, söhbət edin. Yaxşı oğlandır. Allah xoşbəxt eləsin!

Elə o gün axşamüstü Qönçə anasına zəng vurub bildirdi ki, Sərdargilin elçilərini qəbul edib, “Hə” – cavabını verə bilərlər və Əsmər rəfiqəsinin bu qəfil qərarının səbəbini anlaya bilmədi…

O biri gün yenə Eyvazdan mesaj gəldi. Sadəcə halını-əhvalını soruşurdu. Əsmər cavab yazdı.

Anası isə gündə azı dörd-beş dəfə zəng vururdu son günlər. Deyirdi ki, bəsdir, inad etdin, razılaş, xalangil elçi gəlsinlər. Əsmər hər dəfə bu təklifi əsəbi halda, bəzən də ağlaya-ağlaya rədd edirdi. Nəhayət, anası da əsəbləşib dedi ki, səni öz xoşuna qoysaq, ömrün boyu subay qalacaq, adına yüz cür söz qoşdurub bizi kənddə rüsvay edəcəksən, ona görə də xalana deyəcəm, mayda sən kənddə olanda elçi gəlsinlər.

Eyvaz yenə mesaj yazdı. Praktika barədə, kəndə nə zaman gedəcəyi barədə soruşdu. Bir az söhbətləşdilər. Sonra yenə, yenə… Eyvaz özündən söhbət açırdı, suallar verib onu da yazmağa vadar edirdi, ancaq sevməkdən, evlənməkdən söhbət açmırdı. Beləliklə, Əsmər bir də ayıldı ki, artıq iki həftədir hər gün Eyvazla yazışmaqdadır və o bir az gec yazanda darıxır.

Görüş təklifini qəbul etdi və “Sevgi parkı” deyilən parkda görüşdülər. Açıq havada bir az gəzəndən sonra çay içmək üçün kafeyə girdilər. Eyvaz centlmensayağı stul çəkib onu əyləşdirdi, sonra özü də onunla üzbəüz oturdu, çay sifariş verdi və çayın gəlməsini gözləməyib birbaşa mətləbə keçdi:

– Əsmər, mən həyatımda çox qızlar görmüşəm. Lamiyə ərə gedəndən sonra anamgil mənim də ailə qurmağımı istədilər. İndiyə kimi mənə neçə qız təklif ediblər, amma hamısına yox demişəm. Deyim ki, pis idilər, yox, hamısı gözəl qızlar idi. Amma mən heç evlənmək fikrində də deyildim. Yalnız səni görəndə anladım ki, həyatımı səninlə bağlaya bilərəm. Çünki sən tamam başqasan, indiyə kimi gördüyüm qızların heç birinə bənzəmirsən. Həm çox gözəlsən, həm ağıllısan, bir sözlə, mükəmməl bir qızsan. Sənə qarşı fikrim kifayət qədər ciddidir. Yəni… Əgər sən də razı olsan, səninlə ailə qurmaq istəyirəm…

Bu sözləri eşitmək Əsmərə xoş idi. Ancaq cəmi iki dəfə gördüyü və iki həftə vatsapla yazışdığı bir oğlanın evlilik təklifi etməsini də normal saya bilmirdi. Bunu dilinə gətirdi:

– Axı biz bir-birimizi tanımırıq, – dedi.

– Şəxsən mənə bu saat elə gəlir ki, səni yüz ildir, tanıyıram, Əsmər. Sən də məni tanıyacaqsan və əminəm ki, peşman olmayacaqsan. Doğru deyirsən, bu işdə tələsmək doğru bir şey deyil. Amma bildiyimə görə, anangil səni xalan oğluna verməkdə israrlıdırlar. Bu yandan məni də evdə tələsdirirlər. Mən səni itirmək istəmirəm. Gəl razı ol, atangilə elçilərimi göndərim.

Eyvaz sözünü bitirən kimi ona doğru əyilib arıq əlini əlinə aldı. Uzun barmaqlarını nəvazişlə sığalladı. Bu təmasdan qızın bədəninə sanki elektrik cərəyanı keçdi. Əlini dərhal geri çəkmək istədi. Ancaq gecikdi. Keçən bir neçə saniyə ərzində oğlanın təmasına alışdı və bu təmas ona xoş gəlməyə başladı. İndiyə kimi heç bir əks cins nümayəndəsi onun əlini beləcə əlinə alıb sığallamamışdı. Heç atası Əsgər kişinin və özündən beş yaş böyük qardaşı Mirzənin də nə vaxtsa ona toxunuşla nəvaziş göstərdiyini xatırlamırdı. Keçirdiyi şirin duyğular onun üçün tamamilə yeni idi.

Atasından kifayət qədər sevgi və isti nəvaziş görməyən qız uşaqları yetkin yaşa çatandan sonra belə münasibətə başqa qızlardan daha artıq möhtac olurlar və onlara adi bir nəvazişlə yaxınlaşan hər hansı əks cins nümayəndəsinə asanlıqla vurula bilirlər.

Əsmər də atasından nəvaziş görməmişdi. Hətta atasının onu öpdüyü də yadına gəlmirdi. Olduqca ciddi, hətta sərt xarakteri vardı kişinin. Bəlkə, elə buna görə Əsmər ilk dəfə əlinə sığal çəkən birinə – Eyvaz adlı bu oğlana özündə bağlılıq hiss etdi.

– Nə deyirsən? – oğlan onu çox düşünməyə qoymadı.

Bayaqdan başını aşağı endirmiş Əsmərin yanaqları od tutub yanırdı. Əlini Eyvazın əlindən çəkib üzünə baxdı və:

– Şərtlərim var, – dedi.

Eyvaz aldığı cavabdan sevindi:

– Buyur, eşidirəm, indidən deyim ki, şərtlərinin hamısına razı olacam.

– Əvvəldən fikir bildirməyə tələsmə, qoy şərtlərimi sayım.

– Buyur, say, – Eyvaz əminliklə gülümsədi.

– Mən təhsilimi magistratura pilləsində davam etdirəcəm. Bitirəndən sonra isə universitetdə müəllim işləyəcəm.

– Lap yaxşı, – oğlan yenə gülümsədi, – Sonra?

– Bütün evliliyimiz boyu, ta ölənə kimi başqa bir qadınla sevgi, ya intim münasibətin olmayacaq. Məndən soyusan, sevdiyin başqa biri olsa, bunu mənə deyəcəksən, xoşluqla ayrılacağıq. O zaman mən səndən inciməyəcəm. Lakin bil ki, aldadılmağı sevmirəm. Ən nifrət etdiyim şeydir xəyanət.

– Aldadılmağı kim sevir ki?

– Elə qadınlar var. Ərlərinə deyirlər ki, nə qələt eləyirsən, elə, təki mənim xəbərim olmasın.

– Qəribədir… – Eyvaz dodaqlarını büzdü.

– Yaxud belə olur: qadın ərini iş və ya dostluq əlaqəsində olduğu hansısa qadına da qısqanır, qızışıb özündən çıxır. Bu zaman ər çarəsiz qalıb hər şeyi arvadından gizlədir, yəni onu aldatmağa başlayır. Deməli, belə çıxır ki, qadın özü aldanmaq istəyirmiş. Amma mən elə deyiləm. Kiməsə təmiz dostluq, yoldaşlıq hissi bəsləsən, səni anlamağa çalışaram. Təki məni aldatmayasan.

Eyvaz əlini sinəsinə qoydu:

– Əmin ola bilərsən ki, ömrüm boyu sənə sadiq olacam, heç zaman aldatmayacam.

– Bax məndən əvvəl həyatında kimlər olub, dərinə gedib maraqlanmıram. Nə olubsa, keçmişdə qalsın, yaxşı?

– Yaxşı… – Eyvaz razılaşdı. – Keçmiş elə keçmişdə qalıb. Görürsən ki, mən də sənin keçmişin barədə sual vermirəm.

– Mənim keçmişimdə heç nə olmayıb. Yəni gizlədiləsi, utanacağım bir şey olmayıb.

– Çox gözəl! Bitdi şərtlərin?

– Bir də… – Əsmər burada bir qədər tərəddüd göstərdi. – Uşaqlıqdan ən böyük arzum Amerikanı görmək olub…

– Problem deyil, gedib görərik.

– Hətta orada yaşamaq istərdim. Bunun üçün ingilis dilini xüsusi həvəslə öyrənmişəm.

Eyvaz burada bir qədər duruxub fikrə getsə də, tez dilləndi:

– O da mümkündür. Təki sən arzu et. Mənzil qonşumuz neçə ildir, ailəsi ilə Amerikada yaşayır. Ondan vəziyyəti öyrənərəm, hətta ora köçməyimizə kömək də edə bilər.

– Nə yaxşı!.. Bir də həmişə şəxsi minik avtomobilimin olmasını arzulamışam. Yəni səndən mənə maşın almağını istəmirəm, düz başa düş, müəllim işləyib özüm pul yığaram, sən də kömək edərsən. Əsas odur avtomobil sürməyimə etiraz etməyəsən.

– Niyə etiraz edirəm ki. Sənə özüm maşın da alaram, sürücülük vəsiqəsi də təşkil edərəm.

Əsmər kafeyə girəndən bəri ilk dəfə ürəkdən gülümsədi:

– Mənim əsas şərtlərim bitdi. Sənin də şərtlərin varsa deyə bilərsən.

– Mənim şərtlərim… – Eyvaz azacıq fikrə getdi. – Mənə həmişə sadiq olacaqsan, deyərdim, amma yəqin ki, yersiz olar, çünki sənin sədaqətli biri olduğuna əminəm.

– Minnətdaram. Mənə inanmağına peşman olmayacaqsan.

– Deməli, razılaşdıq, hə? – Eyvaz ofisiantın gətirdiyi çaydan içərək məmnun halda dilləndi. – Onda ailənizə xəbər ver, qoy elçilərimi gözləsinlər.

Əsmər qəmli halda gülümsədi:

– Anamın bunu eşidəndə nə hala düşəcəyini bilirəm, amma mütləq danışacam…

Anasını razı salmaq çətin başa gəldi. Hətta onu aldatmağa məcbur oldu Əsmər. Guya Eyvazla ötən ildən bir-birilərini sevirlərmiş, lakin bunu anasına deməyə cəsarət etməyib. “Sevdiyi” oğlan barədə bir qədər şişirdilmiş məlumat verdi, fotosunu göndərdi və nəhayət, anası onunla razılaşdı.

Eyvazgil dörd-beş adamla rayona elçi gedib qızın “Hə”sini aldılar, barmağına brilyant qaşlı üzük taxıb qayıtdılar. Bu üzük hər kəsin görməsi üçün bir nişan olacaqdı və mənası da bu idi ki, bu qız artıq azad, müstəqil birisi deyil, bütün qəlbi, ruhu və bədəni ilə məxsus olduğu biri var…

Başqa bir üzük də Eyvazın barmağına taxıldı ki, bu da onun bundan sonra Əsmərə aid olmasının nişanı idi.

Universiteti bitirən kimi Qönçə evi tərk edib rayonlarına gedəcək, Əsmər tək qalacaqdı. Ona görə toyun tez olmasını istəyirdi və may ayının 21-ində evləndilər. Şadlıq sarayında keçirilən toy məclisində rəfiqələri də iştirak edirdi. Fərihə əri ilə gəlmişdi. Artıq barmağında Sərdarın nişan üzüyünü daşıyan Qönçə məclis boyu nədənsə fikirli görünürdü. O da, ərinin yanında özünü ağır aparmağa məcbur qalmış Fərihə də yalnız bircə dəfə Əsmərin qarşısında rəqs edib yerlərinə keçdilər, Əfsanə isə bütün məclis boyu yorulana qədər atılıb-düşdü…

Bəli, Əsmər subaylıq illərinə əlvida deyib Eyvazgilə gəlin köçdü. Qönçə ilə Əfsanə diplomlarını alıb öz rayonlarına qayıtdılar. Sonra Qönçə Sərdarla ailə qurub Rusiyaya getdi. İndi Əsmər keçmiş qrup yoldaşları sayılan rəfiqələrindən yalnız baldızı Lamiyəni görə bilirdi.

Magistraturaya qəbul üçün sənəd vermək istəyəndə Eyvaz tələsməməyi məsləhət gördü. Dedi ki, qoy hələ evliliyimizin ilk ilinin dadını çıxaraq, sonra nə istəsən, edərsən.

Cəmi bir-iki ayın içində yeddimərtəbəli binanın yeddinci mərtəbəsindəki 41 nömrəli mənzilə, əri Eyvaza, qayınatası İsrafil kişiyə, qayınanası Məhluqəyə, bir sözlə, yeni həyatına alışmağa başladı.

Altmış yaşlı İsrafil kişi bütün günü evdə oturur, bəzən də əsasını əlinə alıb yaxınlıqdakı parka gəzməyə çıxırdı. Çox zəhmli, bir az da diliacı kişi idi. Əsmərə qarşı pis deyildi. Amma işlərinə qarışması da olmayaydı kaş. Evdə gördüyü işlərə, bəzən hətta geyiminə irad bildirir, “Sən artıq subay qız yox, bir evin gəlinisən, düşdüyün evin qayda-qanunlarını öyrənməlisən” – deyirdi. Bir də qəribə nəzərlərlə baxmağı vardı. Əsmər bütün bunlardan sıxılsa da, xəstə qayınatasını öz atası kimi bilib qulluğunda durur, istək-arzularını dərhal yerinə yetirir və bütün bunları təbii bir şey hesab edirdi.

Qayınanası Məhluqə evdar qadın idi. İpək kimi yumşaq xasiyyəti vardı. Gəlininin xətrini əziz tutur, onunla mehriban dolanırdı. O yazıq da xəstə idi. Yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkirdi və bunu nəzərə alan Əsmər onun qulluğunda xüsusi olaraq durur, çox zaman ailə üçün bişirdiyi xörəklə yanaşı qayınanasına ayrıca pəhriz xörəyi hazırlayırdı.

Eyvaz da mehriban idi onunla. Restorandakı işini buraxıb bir şirkətdə mühafizəçi kimi çalışmağa başlamışdı. Evdə az olurdu, ancaq yenə imkan tapıb hərdən onu şəhərə gəzməyə çıxarır, pal-paltar alır, bazar günləri Lamiyəgilin üçüncü mikrorayondakı evlərinə aparırdı.

Əsməri gecələr yataqda da kifayət qədər sevib-əzizləyirdi. Amma bir az qədərindən artıq çılğın idi, deyəsən. Yataqda hər şey istəyirdi arvadından. Əsmər əvvəllər onun “qeyri-normal” istəklərinə etiraz edirdi. Qönçə bunu biləndə onu yaxşıca qınadı:

– Bizdə belədir də, kişi yataqda hər şey istəyir, qadın isə abır-həya saxlayır. Kimdən abır saxlayırsan, ay bədbəxt, öz halal ərindən?

Rəfiqəsi ilə həmin telefon söhbətindən sonra Əsmər özü ürəkdən istəməsə də, yataqda tam ixtiyarını Eyvaza verməyə, onun bütün istəklərini qarşılamağa başladı.

Növbəti ilin martında oğulları Elmir dünyaya gəldi. Əsmər həmin günlər ana olmağına çox sevinirdi, ancaq bilmirdi ki, bu onun taleyinə yazılmış qısa həyatının son xoş günləridir…

Beşinci fəsil

MÜSTƏNTİQ NƏSİBLİ

Yuxusuzluqdan gözləri qızarmış Rasim Nəsibli prokurorun kabinetindən çıxıb dəhlizlə öz otağına doğru gedərkən burada rastlaşdığı növbətçi polis çavuşu Səxavət adlı birinin onun çağırışı ilə gəldiyini bildirdi.

– Buraxın gəlsin, – deyib kabinetinə keçdi və dünən gecə baş vermiş ölüm hadisəsi barədə düşünməyə başladı.

Yeddinci mərtəbədən atılaraq əvvəlcə elektrik məftillərinin üzərinə düşən, sonra gül kollarını əzərək torpağa çırpılan gənc qadının acınacaqlı şəkli gözləri önündən getmirdi. Gecə vaxtı yataq köynəyində… Çox gənc, lakin vaxtından əvvəl solmuş, olduqca arıq bir qadın… Əri və iki uşağı var… Yeganə şahidin dedikləri və mavi rəngli köynəkdən cırılıb qadının əlində qalmış parça bu ölümün heç də intihar yox, qəddarcasına törədilmiş qətl hadisəsi olduğunu birmənalı təsdiqləyirdi. Yəni bu bədbəxti doğrudanmı öz əri öldürmüşdü? Həm də belə amansızlıqla, yataq köynəyində? Hansı normal ər yad kişilərin öz arvadını yataq köynəyində görməsinə razı olar?

Eyvazın deməsindən belə məlum olurdu ki, bacısıgildə qurulmuş məclisdə spirtli içki içib və bu səbəbdən mənzilinə gələn kimi yataq otağına keçərək yatıb. Şübhəlinin o gecə içkili olması dəqiq idi, bunu Rasim özü də təsdiq edə bilərdi. Eyvazın nəfəsindən, həqiqətən, alkoqol qoxusu gəlirdi. Lakin buna baxmayaraq guya məclisdən evinə qayıdan kimi yatağa girməsi həqiqət olmaya bilərdi.

Əgər Əsmər adlı qadını öz əri öldürmüşdüsə, bunu niyə etmişdi? Səbəb nə idi? Sərxoşluğu? Yox, sadəcə sərxoşluq qətl törətməyə səbəb ola bilməzdi. Əgər qatil ruhi xəstə deyildisə, onda onun kimisə həyatdan məhrum etməsi üçün mütləq hansısa bir səbəb olmalıydı. Sərxoşluq isə ağlı və iradəni zəiflətdiyi üçün qatilin nəzərində həmin səbəbin mahiyyətini böyüdürdü. Bəs bu cinayətə səbəb nə imiş? Qısqanclıq? Bəli, qadınların öz ərləri tərəfindən öldürülməsi hallarında, adətən, ən çox rast gəlinən səbəb bu olurdu. Kişilər namusu hesab edilən qadının yad kişilərlə cinsi əlaqəsini əsla bağışlaya bilmir, onu çox vaxt ölümlə cəzalandırmağa meyil edirdilər. Sonra isə cinayətlərini bu cür izah edirdilər ki, ləkələnmiş namuslarını təmizləmək və əzilmiş qürurlarını yerinə qaytarmaq məqsədi ilə belə ediblər.

Elə bir ay əvvəl Rasim Nəsibli belə bir cinayətin istintaqını aparırdı. Əlli yaşlı ər qırx yaşlı arvadını qısqanclıq zəminində baltalamışdı. Rasimin fikrincə, bu tip cinayətlərin hamısı mahiyyətcə bir-birinə bənzəyirdi. Qadınının ona xəyanətini öyrənən və ya səhvən bu qənaətə gələn kişi bunu heç cür həzm edə bilmirdi. Kişilik qürurunu sındırılmış hesab etdiyi üçün içində arvadına qarşı nifrət hissi alovlanır və həmin məqamda düzgün işləməyən beyni onu qarşısındakı yolların ən pisinə – cinayətə yönləndirirdi. Və bu kişi yalnız həbsə düşməklə həyatında nə qədər çox şey itirdiyini anlayanda peşman olub fikirləşirdi ki, normal düşüncəli, sivil bir insan kimi qürurunu arvadından boşanmaqla da bərpa edə bilərdi.

Gənc müstəntiq öz təcrübəsində hələ elə “qeyrətli” kişilər də görmüşdü ki, arvadını namus üstə öldürüb həbsə düşür, bu əməli ilə evdəki qız uşaqlarını hər iki valideyndən məhrum edir, onların namussuz yola düşmələrinə səbəb olur.

Yenə dünən gecəki hadisəni xatırladı. Daha doğrusu, qətlə yetirilmiş qadının sağ əlinin ovcunda sıxıb saxladığı əşyanı. Bu, böyük ehtimalla, kişi köynəyindən qopmuş kiçik parça idi. Mavi rəngli köynəkdən zorla cırılıb qoparılmış parça…

Müstəntiqin əlində olan bu dəlil nəyi göstərirdi? Əlbəttə, bunu göstərirdi ki, qadın onu zorla pəncərədən tullamaq istəyən şəxsə müqavimət göstərib əlini onun yaxasına aparıb və yerə atılarkən köynəyin bir parçası cırılaraq əlində qalıb. Lakin bu gecə yatağa girəndən sonra Rasimi düşündürən, yuxusunu qaçıran məsələ heç də bu deyildi…

O, hadisə yerində Əsmərin sağ əlinin inadla yumulmuş olduğunu öz gözləri ilə görmüşdü. Qadın onda hələ sağ idi, ölməmişdi. Rasim hətta həmin an düşündü ki, o sağ əlinin ovcunda nəsə tutub. Sonra bir neçə anlıq başı nəyəsə qarışdı, yenidən dönüb yaralıya baxanda onun sağ əlini ağac və kollardan tökülüb qalmış quru yarpaqların altından çıxardığı diqqətindən yayınmadı. Əl bu dəfə açıq idi. Yaxınlaşıb həmin yerdə xəzəllərin arasına baxdı və bu köynək parçasını tapıb götürdü. Azacıq sonra isə Əsmər adlı bəxtsiz qadın artıq öz həyatına vida etmişdi.

Rasim qadının ovcunda bərk-bərk tutduğu əşyanın məhz həmin köynək parçası olduğuna qəti əmin idi. O, pəncərədən aşağı atıldığı anda sövqi-təbii olaraq özünü xilas etmək məqsədi ilə əlini öz qatilinin köynəyinə atmış, köynəyin kiçik bir parçası cırılıb qoparaq əlində qalmışdı. Bura qədər hər şey anlaşılırdı. Anlaşılmayan isə Əsmərin ölümündən dəqiqələr əvvəl əlindəki bu dəlili gizlətməyə çalışması idi. O niyə belə etdi axı? Köynək parçası qatili müəyyən etmək üçün əhəmiyyətli bir dəlil ola bilərdi və Əsmər də bunu anlamamış deyildi, yəqin. Yəni belə çıxırdı ki, o qatilinin ifşa olunub həbs edilməsini istəmirmiş?

Görəsən, niyə? Ona görə ki qatil Əsmərin əridir, Əsmər onu sevirmiş və üstəlik də uşaqlarının atasız qalmağına razı olmayıb? Rasim öz fərziyyəsinə kinayə ilə gülümsədi. Əri tərəfindən pəncərədən atılıb ölməyən, hətta uzun müalicədən sonra şikəst qalan bir qadın ola bilərdi ki, illər sonra ərini bağışlasın, lakin düşdüyü yerdə uzanıb qalmış halında ölümlə olumun düz arasında olduğu bir anda kim öz qatilini bağışlamaq istəyər? Əlbəttə, heç kim. Bu, psixoloji baxımdan ağlabatan bir şey olmazdı.

Bəs onda ölmək üzrə olan və böyük ehtimalla, yüz faiz öləcəyini düşünən Əsmər o halında öz qatilini niyə hamıdan gizləmək istəmişdi? Bəlkə, onu pəncərədən vəhşicəsinə aşağı atan adamla arasında cinsi münasibət varmış və qadın bu səbəbdən onun varlığının gizli qalmasını istəyirmiş? Hə, Rasimin fikrincə, bu mülahizə daha ağlabatan idi.

Yaxşı, bəs bu qadının gizli görüşdüyü kişi dünən gecə həmin mənzilə gəlmişdisə, orada nələr baş vermişdi ki, onu pəncərədən atmaq qərarına gəlmişdi? Gənc müstəntiqin fikrincə, bu cinayət işi asanlıqla açılacaq, lakin eyni zamanda kifayət qədər maraqlı bir iş olacaqdı.

Gecə hadisə yerində Əsmər acı içində can verərək öləndən sonra Rasim, qadının əri Eyvaz, kapitan Əliyev və bir polis çavuşu binaya daxil olub liftlə yeddinci mərtəbəyə qalxdılar. Mənzilin qapısı örtülü olsa da, qıfıllanmamışdı. Soruşanda Eyvaz bunu belə izah etdi: Əsmərin çığırtı səslərini eşidərək ayılıb, onu yanında görməyəndə salona qaçıb. Pəncərədən aşağı baxaraq arvadının intihar etdiyini düşünüb. Geri qayıdıb. Tələsik geyinərək mənzildən çıxıb və bu zaman başını elə itiribmiş ki, qapını qıfıllamaq ağlına da gəlməyib.

Onlar mənzilə daxil olanda yalnız dəhlizin işığı yanırdı. Otaqlar isə qaranlıqda idi. Salonun və mətbəxin pəncərəsi həyətə, iki yataq otağınınkı isə arxa tərəfə baxırdı. Yataq otaqlarının birindəki böyük çarpayıda yataq açılmamışdı. Eyvaz dedi ki, bura valideynlərinin otağıdır, özləri isə hazırda qızlarının evindədirlər. Digər yataq otağındakı ikinəfərlik çarpayıda isə yataq açılmış vəziyyətdə idi. Ev sahibi arvadı və uşaqları ilə bu otaqda yatdığını bildirdi.

Küncdəki kiçik uşaq çarpayısında iki azyaşlı uşaq yatırdı. Rasim bir müddət onlara tamaşa edib ah çəkdi. Sonra kapitan Əliyevə yaxınlaşdı və səsini alçaldaraq dilləndi:

– Mənzildə axtarış aparmaq və barmaq izlərini götürmək üçün əməliyyat qrupu gəlməlidir. Ancaq məncə bunu indi etməyə ciddi ehtiyac yoxdur. Əməliyyat-axtarış qrupu səhər tezdən gəlib işini görər. Buna görə mənzildən çıxanda qapını bağlayıb möhürləməliyik.

– Hə, əlbəttə, – kapitan razılaşdı.

Sonra Rasim mobil telefonunu cibindən çıxararaq salonda divanın üstünə atılıb qalmış xalatdan başlayaraq mənzilin hər bir künc-bucağının fotosunu çəkdi. İşini bitirəndən sonra ev sahibindən bu blokdakı sakinlər arasında kiminlə daha yaxın olduğunu soruşdu. Eyvaz Babakişinin adını çəkdi və dedi ki, o da hazırda aşağıda hadisə yerinə yığışanların arasındadır. Rasim polis çavuşuna aşağı enib onu gətirməyi tapşırdı və Babakişi öz oğlu ilə gələndə onlardan uşaqları götürüb öz mənzillərinə aparmalarını xahiş etdi.

– Belə niyə edirsiniz? – müstəntiqin məqsədini anlamayan ev sahibi təəccüblə soruşdu.

– Siz bizimlə gedəcəksiniz, – Rasim qısaca cavab verdi.

– Niyə axı?

– Belə lazımdır. Ən azı ona görə ki sabah bura əməliyyat qrupu gələcək və o vaxta kimi mənzilə kimsə girməməlidir. Qapını möhürləyəcəm. Xahiş edirəm, açarları verin!

Eyvaz cibindən açarları çıxarıb ona verdi:

– Mən gedib Babakişinin mənzilində qala bilərəm…

– Yox, olmaz, bizimlə getməlisiniz!

Uşaqlar aparılandan sonra yenidən salona keçib işığı yandırdılar. Divanın üstündə xırda qırmızı gülləri olan ağ ev xalatı atılıb qalmışdı.

– Bu xalat həyat yoldaşınızındır? – Rasim soruşdu.

– Bəli, – Eyvaz təsdiq etdi. Açıq-aşkar görünürdü ki, onun halı özündə deyil.

– Bunu hansı vaxtlarda geyinirdi?

– Evdə çox vaxt elə bu xalatda gəzirdi.

– Nəyin üstündən geyirdi xalatı?

Müstəntiqin sualı Eyvazı çaşdırdı:

– Heç nəyin… Eləcə xalat geyinirdi… Yəni alt paltarları və xalat…

– Gecə köynəyinin üstündən geydiyi olurdu?

– Yalnız gecə uşaqların səsinə yataqdan qalxmalı olanda.

– Onda belə çıxır ki, bu gecə o da sizinlə yatağa girmişdi?

Eyvaz bu sualdan özünü itirdi və gec cavab verdi:

– Yəqin, giribmiş… Bilmirəm, mən gələn kimi soyunub yerimə girdim, onu gözləmədim…

– Hm-m… Yatdığınız otağın pəncərəsi o biri tərəfə baxır. Necə oldu ki, həyat yoldaşınızın salonun pəncərə tərəfindən gələn səsini eşidib ayıldınız?

– Eşitdim də… Gecə vaxtı üzbəüz otaqdan gələn çığırtını necə eşitməyə bilərdim?

– Çığırıb nə deyirdi?

– Bilmirəm, eləcə çığırtı eşitdim…

– Sizin mavi köynəyiniz var? – Rasim qəfil sual verdi.

– Mavi köynək? – Eyvazın nədənsə yenə dili dolaşdı. – Yox, yoxdur… Yəni olub, nə vaxtsa geyinmişəm, amma indi geyindiklərimin içində o rəngdə köynəyim yoxdur.

Rasim yaxasından bir parçası qoparılmış mavi köynəyi tapmaq ümidi ilə özü şəxsən qarderoba, otaqların bütün künc-bucaqlarına, hətta vanna otağındakı kirli paltarların arasına kimi hər yerə baxdı, lakin axtarışı nəticəsiz oldu…

Növbətçi polis qapını döyüb açaraq Səxavəti içəri buraxdı, özü isə qayıdıb getdi. Müstəntiq Nəsibli dünən gecə baş vermiş dəhşətli qətlin, demək olar ki, yeganə şahidi sayılan bu adamı mehribanlıqla qarşılayıb masa arxasında oturmağa yer göstərdi və:

– Mən sizin barədə öyrəndim, şəhid atası imişsiniz, – dedi.

Səxavət ah çəkdi:

– Bəli, böyük oğlum Vətən müharibəsində şəhid olub.

– Allah rəhmət eləsin, qəbri nurla dolsun! Bizim hər birimizin siz şəhid valideynlərinə böyük hörmətimiz var.

– Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin!

– Amin!

Rasim noutbukunu qarşısına çəkib protokol tərtib etməyə hazırlaşdı və bir neçə vacib prosedurdan sonra şahiddən gördüyü hər şeyi danışmasını xahiş etdi.

– Cənab müstəntiq, – Səxavət çox da düşünmədən ifadə verməyə başladı, – Biz ailəlikcə oturub televizorda seriala baxırdıq. Mən siqaret çəkmək istəyirdim, amma yoldaşım xəstə olduğu üçün onun yanında çəkmirəm. Reklamların başlanmasını gözləyirdim. Saat dəqiq yadımda deyil, amma on ikiyə işləmişdi, reklamlar başladı. Mən siqaret çəkmək üçün dərhal balkona çıxdım. Elə çıxan kimi də qarşı binadan qulağıma çığırtı səsi gəldi. Başımı qaldırıb baxanda çığırtını daha aydın eşitdim və bir qadının işıq yanan pəncərədən aşağı necə atıldığını gördüm. O, çığırtısında sanki Allahı köməyə çağırırdı. “Ay Allah!” – deməsini aydın eşitdim. Pəncərə qarşısında bir kişi də vardı. Qadının üzüaşağı necə uçduğunu gözlərimlə izlədim. O elektrik məftillərinə dəydi, partlayış oldu. Sonra həyətə düşdü. Dərhal başımı qaldırıb yenə həmin pəncərəyə baxdım. Bu an qadını aşağı atan kişi cəld geri çəkilib pərdəni qapadı. Beş-altı saniyə sonra otağın işığı da söndü…

– Elə bu qədər? – Rasim şahidi sınayıcı nəzərlə süzdü.

– Bəli, – Səxavət cavab verdi, – nə görmüşəmsə, dedim.

– Hansı seriala baxırdınız və hansı kanalda?

– Türkiyənin “TRT-1” kanalında “Təşkilat” adlı seriala baxırdıq.

– Aha, – Rasim bloknotunda və noutbukda müvafiq qeydlər aparıb istintaqa davam etdi. – Dediniz ki, reklam başlayan kimi dərhal balkona çıxdınız, eləmi? Bir də düşünün, bu dərhal oldu, yoxsa nəyə görəsə bir az ləngidiniz? Məsələn, siqaret və alışqanı götürmək üçün vaxt itirə bilərdiniz.

– Yox, cənab müstəntiq, – Səxavət utancaqlıqla gülümsədi, – Zəhrimarın dəmi elə gəlmişdi ki, reklamların başlanmasına yaxın siqaret qutusunu və alışqanı əlimdə hazır saxlamışdım. Reklam başlayan kimi balkona qaçdım.

– Və elə o an da çığırtını eşitdiniz?

– Bəli. Amma ilk eşitdiyim çığırtı, yəqin ki, otağın içindən gəlirdi, ona görə səs bir az zəif idi, qadın pəncərədən atılanda isə daha ucadan çığırdı.

– Bu onun son çığırtısı idi?

– Bəli… Amma, deyəsən, elektrik məftillərinə toxunanda yenə çığırdı, burası dəqiq yadımda deyil.

– Başqa nə görüb eşitmisiniz, Səxavət dayı? Balkonda olanda və ya hadisə yerinə gələndən sonra?

Səxavət bu dəfə bir az düşünməli oldu:

– Mən hadisə yerinə gedəndən, təxminən, yeddi-səkkiz, ya bəlkə də, on dəqiqə sonra həmin blokdan tanımadığım bir kişi çıxdı. Bizə tərəf baxıb tez də üzünü çevirdi və tələsik çıxıb getdi həyətdən.

– Hə-ə? – Rasim yerində qurcuxdu. – Bax bu qiymətli bir məlumat oldu. Necə bir adam idi o, təsvir edə bilərsiniz?

– Əynində uzun plaş, başında şapka vardı. Cavan adam idi.

– Hm-m… Onun barəsində başqa heç nə deyə bilməzsiniz?

– Xeyr, yadımda qalan sadəcə bunlardır.

Rasim protokolu printerdə çap edib şahidə imzaladandan sonra ayağa qalxıb ona əl uzatdı:

– Gedə bilərsiniz, Səxavət dayı, – dedi, – sizinlə hələlik işimiz qurtardı. Çalışacam, bir daha narahat etməyim.

Səxavət onun əlini sıxıb qapıya doğru bir neçə addım atdı və birdən dayanıb geri döndü. Deyəsən, nəyisə deyib-deməmək barədə tərəddüd edirdi:

– Cənab müstəntiq…

– Buyurun, nə sözünüz varsa, deyin, sizi dinləyirəm.

– Blokun qapısından çıxıb gedən o adamı Babakişi də gördü. Nədənsə mənə elə gəldi ki, onu tanıyır…

– Babakişi kimdir, bizim orada mənzilə çağırdığımız?

– Bəli, onu deyirəm, həmin blokda olur. Taksi şoferidir.

– Nəyə görə düşünürsünüz ki, o həmin yad adamı tanıyır?

– Baxmağından mənə elə gəldi…

Bu zaman qapı döyüldü. Müstəntiq, “Gəlin!” – deyə səslənib Səxavəti yola saldı:

– Yaxşı, çox sağ olun, siz gedə bilərsiniz.

Səxavətin qapıdan çıxması ilə qırx yaşlarında, orta boylu, həddən artıq arıq bir nəfər kabinetə daxil oldu. Bu tanınmış vəkil Fazil Məmmədli idi. İçəri girən kimi gəlib müstəntiqlə əl tutdu və dəvət gözləmədən stul çəkib əyləşdi:

– Rasim bəy, sizin bu gecə saxladığınız Rəhimli Eyvaz İsrafil oğlu məşhur bir şirkətdə mühafizəçi işləyir. Həmin şirkətdəki mühafizə xidməti rəisinin mənimlə yaxın əlaqəsi var. Və onun Eyvazla da münasibəti yaxşıdır. Bu gün səhər mənə zəng vurub Eyvazın durumunu bildirdi və xahiş etdi ki, onun vəkili olum. Məni tanımamış olmazsınız, yəqin, bilirsiniz ki, mən hər işi öhdəmə götürmürəm, lakin əgər götürdümsə, onu layiqincə nəticələndirirəm. Xahiş edirəm, şübhəli qismində saxladığınız Rəhimli Eyvazı çağırasınız, ona lazımi sənədləri imzaladım və işə başlayım. Siz onu hələ istintaq etməmisiniz ki?

– Yox, etməmişəm, – Rasim vəkilin, nəhayət, sözünə ara verməsinə sevinərək gülümsədi.

– Çox gözəl, mən onun istintaqında iştirak edəcəm.

– Fazil bəy, mühafizə rəisinin Eyvazın durumunu sizə izah etdiyini söylədiniz. Maraqlıdır, Eyvazın durumu necədir ki? Dostunuz hələ istintaq başlamamış bu barədə necə məlumat toplayıb?

– Mühafizə rəisinə bu gün səhər tezdən Eyvazın atası zəng vurub. Qaldı müvəkkilimin durumuna, məncə, bu heç də ürəkaçan deyil. Gecə saatlarında o özü mənzilində olarkən arvadı pəncərədən atılaraq öldürülüb. Siz dərhal Eyvazı tutub bura gətirmisiniz. Sizi əsla qınamıram. Yerinizdə başqa hansı müstəntiq olsa, o da yüz faiz Eyvazdan şübhələnərdi. Gördüyünüz kimi müvəkkilimin mövcud durumu heç də yaxşı görünmür.

– Bəs onda bu işi niyə boynunuza götürmüsünüz? Yoxsa sizdə Eyvazın günahsız olması barədə nəsə bir inam var?

– Bəli, tam olmasa da, müəyyən inamım var. Mühafizə rəisi olan dostum bu adam barədə mənə çox cəlbedici sözlər dedi. O hələ indiyə kimi insanlıq adına cüzi xələl gətirə biləcək bir əməlin sahibi olmayıb, onda ola kimisə pəncərədən aşağı tullayıb öldürmək kimi insanlığa tamamilə zidd hərəkət etsin. Qaldı mənim bu işi boynuma götürməyimə, bəli, mən uduzacağımı əvvəldən bildiyim bir işi götürmərəm. Amma vəkilin işi heç də öz müvəkkilini tam təmizə çıxarmaq yox, istintaq və məhkəmə proseslərində onun hüquqlarını müdafiə etməkdir.

– Maraqlıdır, – Rasim yenə gülümsədi, – bizdə, adətən, birilərinin yaxınını şübhəli qismində saxlayanda ora-bura baş vurub əyri yollarla işi o adamın xeyrinə həll etməyə çalışırlar. Bunun üçün vəkil tutmaq çoxlarının ağlına gəlmir, ya da sərf eləmir.

Fazil Məmmədli də gülümsədi:

– Haqlısınız. Lakin bu, əsas o səbəbdən olur ki, işi aparan müstəntiqin ədalətsiz olduğunu düşünürlər. Eyvazın adamları isə işi sizin götürdüyünüzü artıq bilirlər. Sizi ədalətli biri kimi tanıdıqları və istintaqın qanunlar çərçivəsində aparılacağına inandıqları üçün əyri yollar axtarmaq əvəzinə vəkil tutmağa üstünlük veriblər.

– Aydındır, Fazil bəy, – Rasim söhbəti yekunlaşdırdı. – İstintaqın, həqiqətən, qanunlar çərçivəsində aparılacağına əmin ola bilərsiniz. Elə indi şübhəlini gətizdirərəm. Hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı sənədləri imzaladandan sonra istintaqda da iştirak edə bilərsiniz.

İyirmi dəqiqə sonra artıq vəkil lazımi sənədləri Eyvaza imzalatmışdı və Rasim Nəsibli elə onun yanında şübhəlini dindirməyə başladı:

– Vətəndaş Eyvaz, siz mənə dediniz ki, dünən axşam bacınızgildə olmusunuz. Uşağının ad günündə. Orada daha kimlər var idi?

– Mən, atamla anam, bacımın rayondan gəlmiş rəfiqəsi, ərinin valideynləri və bir də qaynı Altay öz ailəsi ilə.

– Bəs mərhum həyat yoldaşınız sizinlə niyə getməmişdi?

Sual Eyvazı bir qədər düşündürdüyü üçün gec cavab verdi:

– Uşaqlar balacadırlar, rəhmətlik dedi ki, getsəm, orada mütləq narahatçılıq olacaq.

– Aha… Bacınızgildən nə vaxt çıxdınız və kiminlə?

– Biz oradan çıxanda saat on olardı. Atamgil qalası oldular. İçkili olduğum üçün öz maşınımı sürə bilməzdim. Ona görə evə Altayın maşınında gəldim. Ailəsi də bizimlə idi. Əvvəl məni evimizin qarşısında endirdi, sonra arvadı ilə uşaqlarını öz evlərində apardı. “28 may” metrosu tərəfdə olurlar. Mənzilə qalxanda Əsmər uşaqları yatırırdı. Mən də yorğun olduğumu deyib yatağa girdim.

– Və yuxuya getdiniz?

– Yatmışdım, bəli.

– Nə zaman ayıldınız?

– Rəhmətliyin çığırtısına ayıldım.

– Ayılandan sonra dəhlizdə addım səsləri və ya açılıb-örtülən qapının səsini eşitdinizmi?

– Xeyr, eşitmədim.

– İzahatınızdan belə nəticə çıxır ki, siz yuxuda olarkən mənzilinizə biri gəlib və mərhum həyat yoldaşınız ona qapını açıb. Həm də həmin adamın mərhumla bağlı problemi varmış. Deyin görüm, həyat yoldaşınız hansısa yad bir kişi ilə gizli cinsi münasibətdə ola bilərdimi? Nə zamansa belə şübhəniz olubmu ona qarşı?

Fazil Məmmədli dərhal yerindən müdaxilə etdi:

– Rasim bəy, bu nə sualdır, verirsiniz müvəkkilimə? Biz avropalı deyilik, müsəlmanıq, türkük. Sizcə, heç elə şey ola bilərmi? Yaxud olsa da, belə bir sualınızın qarşısında əri sizə nə cavab versin?

– Ola bilər, Fazil bəy, siz məndən də yaxşı bilirsiniz ki, söhbət insandan gedirsə, hər şey ola bilər, – müstəntiq bunu deyib üzünü yenə Eyvaza tutdu, – Xahiş edirəm, sualıma cavab verin!

Eşitdiyi sualdan tutulub qalmış Eyvaz dillənməyə məcbur oldu:

– Xeyr, cənab müstəntiq, rəhmətlik namuslu qadın idi. Onu tanıyan istənilən birindən soruşa bilərsiniz bunu.

– Demək istəyirsiniz ki, siz yatağa girib yuxulayandan sonra o mənzilə heç kimi buraxmayıb? Ancaq bu qadını birinin pəncərədən tulladığını görən şahid var. Sizdən az əvvəl izahatını verib getdi. Sözünüzdən belə çıxır ki, dünən gecə mənzilinizdə sizdən, yoldaşınızdan və uşaqlardan başqa kimsə olmayıb. Əgər belədirsə, şahidin də ifadəsini nəzərə alaraq mərhumu yalnız sizin öldürə biləcəyiniz qənaətinə gəlirik. Bunu niyə etiraf etmirsiniz?

– Onu mən öldürməmişəm, xahiş edirəm, araşdırıb əsl qatili tapın, – Eyvaz mızıldandı.

– Tapacağıq. Ancaq mən bu hadisədə yalnız iki variant görürəm və bunların hər ikisi sizin qatil olduğunuzu göstərir. Birincisi, mənzilə kənar şəxs gəlməyib, siz hansı səbəbdənsə mərhumla dalaşmısınız, məsələ böyüyüb və qəbul etdiyiniz spirtli içkinin təsiri ilə bu qətli törətmisiniz. İkinci variantım isə belədir ki, həyat yoldaşınız siz yatandan sonra yad kişini evə buraxıb, siz ayılıb onları bir yerdə tutmuş və qısqanclıq zəminində cinayət işləmisiniz…

– Cənab müstəntiq, – vəkil yenə söhbətə qarışdı, – Axı siz nəyə əsasən qatilin müvəkkilimdən başqa kimsənin ola bilməyəcəyi qənaətindəsiniz?

– Başqa kim ola bilər? Deyirsiniz, qadını pəncərədən həmin yad qonaq tullayıb? Yaxşı, tutaq ki, belədir. Fərz edək ki, həmin adam qadını pəncərədən atıb, Eyvaz çığırtını eşidərək ayılıb və qalxıb dəhlizə çıxana kimi qatil mənzili tərk edib. Bu necə ola bilər? Hələ onu demirəm ki, Eyvazın deməsinə görə ayılandan sonra nə qapı səsi eşidib, nə də ayaq səsi.

– Üçüncü variant da var, – vəkil səsini qaldırdı, – İçkili halda mənzilə girən Eyvaz qapının cəftəsini vurmağı unuda bilərdi. O yatandan sonra kənar biri soyğunçuluq məqsədi ilə mənzilə soxular. Bu vaxt salonda olan qadın haray salar və soyğunçu qadını bu şəkildə susdurmaq məcburiyyətində qalar…

Sözünə qəfil ara verən Fazil Məmmədli müstəntiqin onun sözlərinə başını buladığını görüb üzünü Eyvaza tutdu:

– Sizə bir sual verəcəm, xahiş edirəm, düzgün xatırlamağa çalışın, həyat yoldaşınızın çığırtısına ayılıb onun pəncərədən atıldığını bilən kimi həyətə enmək üçün geyinib mənzildən çıxmısınız, elədirmi?

– Bəli, elədir.

– Həmin vaxt qapının cəftəsi açıq idi, ya vurulmuşdu?

Eyvaz vəkilin sualına dərhal cavab verdi:

– Cəftə vurulmuşdu, mən onu çəkib qapını açdım.

– Xahiş edirəm, yaxşı xatırlayın! – Məmmədli heyrətlənərək səsini qaldırdı.

– Yaxşı xatırlayıram, cəftəni çəkib qapını açaraq çıxdım.

Gülməyini güclə saxlayan Rasim tez də ciddiləşib üzünü pərtləşmiş vəkilə çevirdi:

– Fazil bəy, sizə bacarıqlı bir vəkil kimi hörmətimiz var, ancaq özünüz də görürsünüz ki, hər şey açıq-aşkar ortadadır. – Bunu deyib əlini heç nə anlamadan gözlərini döyən Eyvaza uzatdı, – Həyat yoldaşının qatili olduğunu boynuna almaq istəməyən bu adamın sözündən belə çıxır ki, tamamilə başqa bir adam qətli törədərək mənzildən qaçıb və o gedəndən sonra üç yaşlı oğlu qalxıb qapının cəftəsini vurub. Mənasız da olsa, belə nəticə çıxır bu adamın ifadəsindən.

Vəkil pərt halda susurdu. Bundan istifadə edən müstəntiq saatına baxdı:

– Mən əməliyyat qrupu ilə hadisə yerinə getməliyəm. Biz orada hələ lazımi təhqiqat aparmamışıq, mənzildən barmaq izləri filan götürülməlidir. Ona görə də üzrlü sayın, istintaqı sonra davam etdirəcəm.

Bunu eşidən Məmmədli dərhal ayağa qalxdı və:

– Elə mənim də büroda işlərim var, getməliyəm, – deyərək qapıya yönəldi.

Bu zaman məşhur vəkil yaman dilxor görünürdü. Bir az əvvəlki coşqusundan əsər belə qalmamışdı.

Altıncı fəsil

EYVAZIN ƏSMƏRLƏ EVLƏNMƏSİ

Yeddi il bundan əvvəl iyirmi iki yaşlı Eyvaz kifayət qədər ucaboylu, idmançı görkəmli, hər kəsdə rəğbət oyada biləcək cəzbedici simaya malik bir oğlan idi. Universitet təhsili almasa da, zahiri görkəminin və mədəni davranışının verdiyi uğurlu zəmanətlə özünə yaxşı iş tapmışdı. Ticarət firmalarının birində marketlərə mal paylaşdırma işinə baxırdı.

Həmin illər evlənib ailə-uşaq sahibi olmağı ağlından belə keçirməyən Eyvaz sosial şəbəkələrdə işsiz-gücsüz qızlarla əylənməyi sevirdi. Onların içində tanış olub canlı görüşdüyü, onunla eyni firmada çalışan dostunun Nərimanov metrosu yanındakı boş evində sevişdiyi qızlar da olmuşdu. Bir sözlə, yerli mentalitetin də uyğun bildiyi kimi, “cavanlığını edirdi”.

Bir gün instaqram səhifəsindəki profilinə çiçək fotosu qoymuş Səbinə adlı qız diqqətini cəlb etdi. Paylaşımı da, təqibçisi də, təqib etdikləri də çox az idi. Təqib istəyi göndərdi və bir neçə saat sonra istəyi qəbul olundu. Dərhal mesaj yazdı:

“Salam, Səbinə xanım, necəsiniz?”

Bəzən düşünəndə tanımadığın birinə “Necəsiniz?” sualını ünvanlamaq özünə də qəribə gəlirdi. Sanki səni tanımayan, hətta ömründə bir dəfə də olsun, görməyən həmin adam dərhal halını sənə bildirəcək, bütün dərdlərini səninlə bölüşməyə başlayacaq. Az keçmiş şablon cavab gəldi:

“Yaxşıyam, Eyvaz bəy, siz necəsiniz?”

“Şükür, yaxşı olun” yazdı və həmin andan onların davamlı yazışmaları başlandı. Qız olduqca mədəni, istiqanlı biri təsiri bağışlayırdı. O vaxtlar Eyvaz gənc olmasına baxmayaraq sosial şəbəkələrdə baş verənlərlə bağlı müəyyən təcrübəyə malik idi və bilirdi ki, bəzi oğlanlar qız profili açaraq içlərindəki qızlıq duyğularını oğlanlarla (kim bilir, bəlkə, həmin oğlan profilini də hansısa “itoynadan” qız açıbmış) bölüşürlər. Bunu bildiyi üçün həmsöhbətindən öz səsini göndərməsini xahiş etdi və aldığı cavab maraqlı oldu:

“Mən on səkkiz yaşlı qızam. Adım, həqiqətən, Səbinədir. Ancaq atam və qardaşlarım aşırı qısqanc olduqları üçün sosial şəbəkələrdə olmağımı istəmirlər. Bu da məndə təbii qorxu hissi yaradır. Görürsünüz ki, buraya nə şəklimi qoymuşam, nə də soyadımı yazmışam. Səhifəni evdəkilərdən gizli açmağım məndə elə bir psixoloji hal yaradıb ki, kiməsə səsimi və ya fotomu göndərsəm, bunun internet məkanında qalacağından və nə vaxtsa qardaşlarımın qarşısına çıxa biləcəyindən qorxu keçirirəm”.

Eyvaz ilk yazışmalardan qızın ünsiyyət tərzinə valeh olmağa başlamışdı və bəlkə də, buna görə ona haqq qazandırıb səs və ya foto barədə təkid etmədi. Hansı ki həmsöhbətinin gətirdiyi dəlillər heç də məntiqli deyildi. Eyvaza “atacağı” qısa bir səs internetdə “üzərək” qardaşlarının qarşısına çıxa bilməzdi. Həm də ondan, “Ah-h, səni istəyirəm” – kimi təhlükəli bir müraciət istəmirdi ki. Məsələn, ən azından, uca səslə, “Qarabağ Azərbaycandır!” – deyə səslənə bilərdi.

Ancaq buna baxmayaraq yeni həmsöhbəti ilə yazışmanı kəsmədi. Hətta günlər keçəndən, aylar ötəndən sonra artıq qızdan canlı görüş, telefonda görüntülü söhbət, səs atmaq və foto göndərmək kimi tələblər etmək yadına belə düşmürdü.

Qız boyunun 172 sm, çəkisinin 52 kiloqram, saçlarının qısa və qəhvəyi, gözlərinin qonur olduğunu özü yazışmalarda bildirmişdi. Qalan şeyləri isə Eyvaz öz təxəyyülü hesabına yaratdı. Həm də mövcud ola biləcəklərin ən yaxşısı kimi yaratmışdı bu keyfiyyətləri. Səbinə adlı bu obrazın yerişi də, gülüşü də, səs tonu da, geydiyi paltarlar da Eyvazın “zövqünə tam uyğun gəlirdi…”

Bir il sonra anladı ki, artıq Səbinəyə vurulub. Bu qız və ya yaratdığı bu obraz onun bütün həyatına daxil olmuşdu. Bütün keçmişini bölüşməklə kifayətlənməyib hər gün evdə və işdə baş verənlər, naharda və şamda yediyi xörək, gün ərzində getdiyi yerlər, görüşdüyü adamlar barədə qıza hesabat verirdi.

Səbinəyə ruhən bağlansa da, real həyatda aralarındakı əlaqə bağı yalnız instaqram səhifəsi idi. Yazışmalarının artıq iki ilə yaxınlaşmasına baxmayaraq Eyvaz qızın nə ünvanını bilirdi, nə oxuduğu məktəbi, nə telefon nömrəsini, nə də soyadını. Və bir gün Səbinə aralarında tək əlaqə vasitəsi olan səhifəsini bağlamaqla birdən-birə qeyb oldu, sanki Eyvazın öz beynində qurduğu şirin bir xəyal idi, uçub getdi.

Eyvaz bu günə kimi dəqiq bilmədi və heç zaman da bilməyəcəkdi ki, iki il sevə-sevə yazışdığı insan, həqiqətən, Səbinə adlı gənc qız imiş, yoxsa onunla “məzələnən” yaşlı qadın və ya qız doğulmalı olduğu halda oğlan doğulmuş biri?

“Sevgilisini” itirməklə özünü kainatın vakuum boşluğuna düşmüş kimi hiss edən Eyvaz bir gün satış üçün mal gətirdiyi supermarketdə onu görüb şok oldu. Kassa arxasında əyləşmiş gənc qız iki il qəlbində yaşatdığı “Səbinəyə” necə də çox bənzəyirdi. Saçları, üzü, bədən quruluşu, hətta geyimi…

Tələsik rəflərin arasına keçib ehtiyac olmadığı halda ev üçün bir qədər ərzaq götürdü və həmin kassaya yaxınlaşdı. Növbəsi çatanda qız şirin bir təbəssümlə ona müraciət etdi:

– Salam, xoş gəlmisiniz. Bonus kartınız var?

Eyvazın heyran baxışları onun üzündə qalmışdı və bir az gec dilləndi:

– Salam, gözəl qız. Yox, kartım yoxdur. Mən bura mal gətirirəm, dedim, gəlmişkən alış-veriş də edim.

– Hə-ə, deyirəm axı, sizi burda işçilərimizlə görmüşəm, – qızın onun üzünə tuşlanmış baxışlarında özəl bir qığılcım parlayıb keçdi.

– Ola bilər… Bilmək olar, adınız nədir sizin?

Sualı verdi və dərhal da düşündü ki, cazibədar müsahibi adını deməyəcək. Lakin düşündüyü kimi olmadı:

– Zərifə… – qız elə sevincək dilləndi ki, sanki kiminsə onun adını soruşmasını illərdir, həsrətlə gözləyirmiş.

– Gözəl adınız var. Elə özünüz də qənirsiz gözəlsiniz.

– Çox sağ olun…

Qız onun aldığı ərzağın qiymətini dedi. Eyvaz məbləği ödədi. Yenə danışmaq istəyirdi, lakin arxasında gözləyən alıcı vardı. Ona görə də:

– Hələlik, Zərifə, yenə görüşərik, – deyib kassadan aralandı.

Və sonra həmin supermarketə tez-tez getməyə başladı. Qız onu hər dəfə görəndə bunu büruzə verməməyə çalışsa da, sevinirdi. Gün kimi aydın idi ki, ondan xoşlanır. Eyvaza da bu lazım idi. Zərifə ilə bir neçə il sevgili kimi münasibət qurub olmazın həzz ala bilərdi. Və bir də ayıldılar ki, artıq, doğrudan da, sevgilidirlər. Eyvaz onu dostunun gündüzlər boş olan mənzilinə aparırdı. Saatlarla sevişirdilər. Bu zaman Eyvaz öz xarakterinə sadiq qalaraq “gələcəyini korlamayım” deyə qızın bakirəliyinə toxunmurdu.

Bu görüşlər beləcə bir il davam etdi. Həmin vaxtlar evdə Eyvazı evləndirmək istəyirdilər. Əsas da anası ilə Lamiyə düşmüşdü üstünə və onu ailə qurmağa tələsdirirdilər. Artıq ərdə olan bacısı gülə-gülə deyirdi ki, bəsdir, avara qızlarla gəzdin, evlən, mən də bibi olum.