Kitabı oku: «A Polyglot of Foreign Proverbs», sayfa 25

N

Naaste buur naaste bloedvriend als het kalf in de groef ligt. The nearest boor is the nearest kinsman when the calf lies in the ditch.

Na de ebbe komt de vloed, en de vrienden met het goed. After ebb comes flood, and friends with good.

Na den regen komt het mooije weêr. After rain comes fair weather.

Na eer en staat volgt nijd en haat. After honour and state follow envy and hate.

Na groote droogte komt groote regen. After great droughts come great rains.

Na het zuure komt het zoet. After the sour comes the sweet.

Na hooge vloeden diepe ebben. After high floods come low ebbs.

Na regen komt zonneschijn. After rain comes sunshine.

Neem een Brabandsch schaap, een’ Gelderschen os, een Vlaamsch kapoen, en eene Friesche koe. Choose a Brabant sheep, a Guelder ox, a Flemish capon, and a Friezeland cow.

Neemt nooit bij de hand dat u hier na mocht rouwen. Take nothing in hand that may bring repentance.

Niemand gelukkig voor zijnen dood. No man knoweth fortune till he dies.

Niemand is wijs in zijn eigen zaak. No one is wise in his own affairs.

Niemand kan langer vrede hebben dan zijn buurman wil. No one can have peace longer than his neighbour pleases.

Niemand leert als met schade of schande. No man learneth but by pain or shame.

Niemand’s lief is lelijk. Nobody’s sweetheart is ugly.

Niemand weet waar een ander de schoen wringt. No one knows where another’s shoe pinches.

Niemand zoo zeker of hij kan missen. No one so sure but he may miss.

Niet doen, leert kwaad doen. To do nothing teacheth to do evil.

Nieuwe bezems vegen schoon. New brooms sweep clean.

Nijd krijt van spijt waar eere rijd. Envy crieth of spite where honour rideth.

Nog beter is het, verloren arbeid gedaan, dan in ledigheid zich te verliezen. Better lose your labour than your time in idleness.

Nood breekt ijzer. Necessity breaks iron.

Nood breekt wet. Necessity knows no law.

Nooit ambtje zoo kleen, of het is beter dan geen. No office so humble but it is better than nothing.

O

Olie in het vuur werpen. To throw oil on the fire.

Om eene kleine zaak eet de wolf het schaap. On a small pretence the wolf devours the sheep.

Onder een staand zeil is goed roeijen. It is good rowing with set sail.

Ongelegde eijeren zijn onzekere kuikens. Unlaid eggs are uncertain chickens.

Ongelijke paarden trekken kwalijk. Ill-matched horses draw badly.

Onkruid vergaat nooit. Ill weeds grow apace.

Ons tijd verloopt gelijk een stroom; en naar het blad zoo valt den boom. Our time runs on like a stream; first fall the leaves and then the tree.

Onthoud dit, lieve vriend, het is een wijzen raad: ontkleed u nimmermeer eer dat gy slapen gaat. Precaution said, Good friend, this counsel keep: strip not yourself until you’re laid to sleep.

Ook hazen trekken een leeuw bij den baard als hij dood is. Even hares pull a lion by the beard when he is dead.

Oost, west, t’huis best. East or west, home is best.

Op een’ gebaanden weg groeit geen gras. Grass grows not upon the highway.

Op een’ witten Spanjaard en op een’ zwarten Engelschman moet men achtgeven. Beware of a white Spaniard and a black Englishman.

Op haastige vragen dient traag geantwoord. Hasty questions require slow answers.

Oude honden is kwaad bassen te leeren. It is hard to teach old dogs to bark.

Oude vogelen zijn niet met katten vangen. Old birds are not caught with cats.

Oude vossen zijn kwaad te vangen. Old foxes are hard to catch.

Over een haverstroo twisten. To quarrel over a straw.

P

Paarlen voor de varkens strooijen. To cast pearls before swine.

Praatjes vullen geen gaatjes. Fine words don’t fill the belly.

R

Raad voor daad. Counsel before action.

Raakt een bezeerd paard aan, en hij zal slaan. Touch a galled horse and he’ll wince.

Raders zijn geene gelders. Advisers are not givers.

Rijd voort, maar ziet om. Ride on, but look before you.

Rijke lui hebben veel vrienden. The rich have many friends.

Roep geen hei, eer gij overgekomen zijt. Don’t cry holloa! till you’re out of the bush.

Roep geen hei, voor gij over de brug zijt. Don’t cry holloa! till you’re over the bridge.

Roept geen haring eer hij in ’t net is. Don’t cry herrings till they are in the net.

Rook, stank, en kwaade wijven zijn die de mans uit de huizen drijven. Smoke, stench, and a troublesome wife are what drive men from home.

Rust maakt roest. Rest makes rusty.

S

Schande duurt langer dan armoede. Shame lasts longer than poverty.

Schoenmaker, blijf bij u leest. Shoemaker, stick to your last.

Schoone appelen zijn ook wel zuur. Handsome apples are sometimes sour.

Schoone woorden vullen den zak niet. Fair words won’t fill the sack.

Schoon geld kan veel vuil dekken. Fair money can cover much that’s foul.

Schoonheid is maar drek als de eerbaarheid verloren is. Beauty is but dross if honesty be lost.

Schuim is geen bier. Froth is no beer.

Slapende honden zal men niet wakker maken. Wake not a sleeping dog.

Smeed het ijzer terwijl het heet is. Strike whilst the iron is hot.

Snijd uw mantel naar uw laken. Cut your coat according to your cloth.

Spaanderen naar Noorwegen brengen. To carry fir-trees to Norway. (To carry coals to Newcastle.)

Span den boog niet al te sterk, want dan barst hij. Strain not your bow beyond its bent, lest it break.

Spillen is een kwade gewoonte, sparen is een wisse rente. Wasting is a bad habit, sparing a sure income.

Spreekt zij Engelsch? Do you speak English? (Meaning, Have you got any money? We used to say in England, Have you got any Spanish?)

Spreekwoorden zijn dochters der dagelijksche ondervinding. Proverbs are the daughters of daily experience.

Spreken is zilver, zwijgen is goud. Speaking is silver, silence is gold.

Sta maar een wijl, gij verliest een mijl. Stay a while, and lose a mile.

Steek de hand in de conscientie, en zie of ze er niet pik zwaart weder uitkomt. Put your hand in your conscience and see if it don’t come out as black as pitch.

Steek uw vinger in geen dwazens mond. Thrust not thy finger in a fool’s mouth.

Steek uw voeten niet verder dan uw bed reikt. Stretch your legs no farther than your coverlet.

Stille waters hebben diepe gronden. Still waters are deep.

Streelje den hond, hij bederft uw kleed. Caress your dog, and he’ll spoil your clothes.

Strooit geen rozen voor varkens. Strew no roses before swine.

T

Tegen stroom is kwaad zwemmen. It is hard to swim against the stream.

Tegen wind en stroom kan men niet opzeilen. It is ill sailing against wind and tide.

Te veel is kwaad genoeg, zij dat wat gij geniet; een schip vaart veiligst door een’ niet te sterken vliet. Rejoice in little, shun what is extreme; the ship rides safest in a little stream.

Te veel van een ding is nergens nut toe. Too much of one thing is good for nothing.

Tijd en plaats doen den dief stelen. Time and place make the thief.

Tijd gewonnen, veel gewonnen. Time gained, much gained.

Tijd is geld. Time is money.

Toen Adam spitte en Eva span, waar vond men toen den edelman? When Adam delved and Eve span, who was then the gentleman?

Trekt men één varken bij den staart dan schreeuwen zij allen. If you pull one pig by the tail all the rest squeak.

Tucht baart vrucht. Correction bringeth fruit.

Tusschen den hamer en het aanbeeld. Between the hammer and the anvil.

Tusschen lepel en mond, valt het sop te grond. ’Twixt the spoon and the lip, the morsel may slip.

Tusschen twee stoelen valt de aars op de aarde. Between two stools the breech cometh to the ground.

Twee appelen met éénen stok afwerpen. To bring down two apples with one stick.

Twee hanen in een huis, de kat met de muis, een oud man en een ijongwn wijf geeft eeuwig gekijf. Two cocks in one house, a cat and a mouse, an old man and young wife, are always in strife.

Twee honden aan een been komen zelden overeen. Two dogs seldom agree over one bone.

Twee vliegen met éénen klap slaan. To kill two birds with one stone.

U

Uit den overvloed des harten spreekt de mond. Out of the abundance of the heart the mouth speaketh.

Uit het oog, uit het hart. Out of sight, out of mind.

V

Vaart gij dan oost, of vaarje west, eens eigen huis is alder best. Travel east or travel west, a man’s own house is still the best.

Van daag voor geld, en morgen voor niet. To-day for money, to-morrow for nothing.

Van de boot komt men in het schip. From the boat we get to the ship.

Van den hak op den tak springen. To make coqs-à-l’âne.

Van den nood eene deugd maken. To make a virtue of necessity.

Van den wal in de sloot vallen. To fall from the wall into the ditch. (Out of the frying-pan into the fire.)

Van de vonken brandt ’t huis. From a spark the house is burnt.

Van dreigen sterft man niet. Threats don’t kill. (Men don’t die of threats.)

Van een anders leer is goed riemen snijden. It is pleasant to cut thongs of another man’s leather.

Van een’ vlieg een’ olijfant maaken. To make an elephant of a fly. (To make a mountain of a mole-hill.)

Van ’t klein komt men tot ’t groote. From little things men go on to great.

Van kleine beginselen komt men tot groote zaken. From small beginnings come great things.

Van kleine dingen komt dikwijls groote hinder. From trivial things great contests oft arise.

Van twee kwalen moet men de ergste mijden. Of two evils choose the least.

Van vader komt eere, van moeder gemak. From the father comes honour, from the mother comfort.

Van verre gehaalt en duur gekocht, is eten voor me vrouwen. Far fetched and dear bought is meat for ladies.

Veeg eerst voor uwe eigene deur, en dan voor die uws buurmans. Sweep before your own door before you look after your neighbour’s.

Veele handen maaken ligt werk. Many hands make light work.

Veele woorden vullen geen zak. Many words don’t fill the sack. (Scoticè: Meikle crack fills nae sack.)

Veel geschreeuw maar weinig wol, zei de drommel, en hij schoor zijne varkens. Great cry and little wool, quoth the devil, when he sheared his hogs.

Veel geschreeuws, en luttel wol. Great cry and little wool.

Veel herders by de schapen, zullen maar te langer slapen. When many shepherds tend the sheep, they but so much the longer sleep.

Veel honden is der hazen dood. Many hounds are the death of the hare.

Veel hoofden, veel zinnen. Many heads, many minds.

Veel kleintjes maken een groot. Many littles make a mickle.

Veel koks verzouten de brij. Too many cooks oversalt the porridge.

Veel praats en weinig werks. Much talk little work.

Velen openen een deur om een venster te sluiten. Many open a door to shut a window.

Verdraagt het geen gij door uw eigen schuld lijdt. Bear patiently that which thou sufferest by thine own fault.

Verkoop den huid niet, voor gij den beer hebt gevangen. Don’t sell the skin till you’ve caught the bear.

Verloren eer, keert nimmermeer. Honour once lost never returns.

Verstandigen staan naar ampten en de dom-ooren krijgen ze. Wise men sue for offices, and blockheads get them.

Viel den hemel, daar en bleef geen aarden pot heel. Were the sky to fall, not an earthen pot would be left whole.

Voet voor voet gaat men ver. Step by step one goes far.

Vogels van gelijke veeren vliegen graag t’zamen. Birds of a feather flock together.

Volle flesschen en glazen maken vloekers en dwazen. Full bottles and glasses make swearers and asses.

Voor dag uit, voor nacht in. Out before day, in before night.

Voor groote kwalen sterke hulpmiddelen. For great evils strong remedies.

Voor stroom en wind is goed zeilen. It is good sailing with wind and tide.

Voorzigtigheid is de moeder der fijne bierglazen. Caution is the parent of delicate beer-glasses.

Vrienden kost is haast gereed. A friend’s dinner is soon dressed.

Vroeg gras, vroeg hooi. Soon grass, soon hay.

Vroeg of laat komt de waarheid aan den dag. Sooner or later the truth comes to light.

Vroeg rijp, vroeg rot; vroeg wijs, vroeg zot. Soon ripe, soon rotten; soon wise, soon foolish.

Vroeg vuur, vroeg asch. Soon fire, soon ashes.

W

Waar de bije honig uit zuigt, zuigt de spin venijn uit. Where the bee sucks honey, the spider sucks poison.

Waar de dijk (of dam) het laagst is, loopt het water ’t eerst over. Where the dike (or dam) is lowest the water first runs over.

Waar de hegge het laagste is, wil elk er over. Where the hedge is lowest every one goes over.

Waar de vlijt de deur uit gaat, komt de armoede het venster in. When industry goes out of the door, poverty comes in at the window.

Waar men vruchtboomen zet valt niet op vruchten te rekenen. He who plants fruit-trees, must not count upon the fruit.

Waar niet is, verliest de keizer zijn regt. Where there is nothing, the emperor loses his right.

Wacht u voor een’ man met twee aangezigten. Beware of the man of two faces.

Wanneer de wijn is in de man, dan is de wijsheid in de kan. When the wine is in the man, the wit is in the can.

Wanneer dieven kijven bekomen vrome lieden hare goederen. When thieves fall out, honest men come to their goods.

Wanneer een boom ter aarde zijgt, maakt ieder dat hij takken krijgt. When the tree falls every one runs to cut boughs.

Wapenen, vrouwen, en boeken, behoeven dagelijksche behandeling. Arms, women, and books should be looked at daily.

Was, vlas, en tin; voor groot geld klein gewin. Wax, flax, and tin; much out and little in.

Wat de nuchtere denkt, dat spreekt de dronkaard. What the sober man thinks, the drunkard tells.

Wat de ouden zingen, piepen de ijongen. The old ones sing, the young ones pipe. (Or, As the old cock crows, the young cock learns.)

Water in eenen korf putten. To put water into a basket. (To pour water into a sieve.)

Water in de zee brengen. To carry water to the sea.

Wat gij den armen geeft, leent gij den Heer. He who giveth to the poor lendeth to the Lord.

Wat het oog niet en ziet, dat begeert het herte niet. What the eye sees not, the heart craves not.

Wat horens heeft wil steken. What has horns will gore.

Wat in ’t gebeente gegroeid is, wil uit het vleesch niet. What is bred in the bone won’t out of the flesh.

Wat niets en kost en deugd niet. What costs nothing is worth nothing.

Wat u niet brand, dat koel niet. That which burns thee not, cool not.

Wat van daag onregt is, is morgen geen regt. What is wrong to-day won’t be right to-morrow.

Weinig gezegd is haast verbeterd. The less said the sooner mended.

Weinig houts veel vruchten. Little wood, much fruit.

Weinig met eer, wat behoef je meer. With honour and store, what would you more.

Wel voorgaan doet wel volgen. Good leading makes good following.

Werelds goed is eb en vloed. Worldly good is ebb and flood.

Wie de roos wil plukken moet de doornen niet ontzien. He who would gather roses, must not fear thorns.

Wie een’ schalk wil vangen, moet achter de deur staan. He who would catch a rogue must watch behind the door.

Wie geen dorst heeft, wat doet hij bij de fontein. Who has no thirst has no business at the fountain.

Wie in zijn 23e jaar niet sterft, in zijn 24e niet verdrinkt, en in zijn 25e niet wordt verslagen, die mag wel spreken van goede dagen. He who dies not in his twenty-third year, drowns not in his twenty-fourth, and is not slain in his twenty-fifth, may boast of good days.

Wie is ’t die zonder op-spraak blijft, die voor de wereld spreekt of schrijft? Who can escape envy and blame, that speaks or writes for public fame?

Wie loopt, die wordt gejaagd. Who runs is followed.

Wie op twee hazen te gelijk jaagt, vangt geen van beide. He who hunts two hares at once, catches neither.

Wie pepers te veel heeft die pepert zijne boonen. Who has plenty of pepper may pepper his beans.

Wie tegen wind spuwt, maakt zijn baard vuil. Who spits against the wind, fouls his beard.

Wie veeltijds spiegelen, zelden spinnen. They who are often at the looking-glass seldom spin.

Wie zich onder den draf mengt, dien eten de zwijnen. He who mixes himself with the draff will be eaten by the swine.

Wie zijn buren beledigt, maakt het zich zelven daarna zuur. He who slanders his neighbour makes a rod for himself.

Wie zijn kind straft, die heeft eere van hem; wie het niet straft, die zal schande beleven. Who chastises his child will be honoured by him, who chastises him not will be shamed.

Wie zonder eten gaat te bed, dien wordt het slapen ligt belet. Who goes fasting to bed will sleep but lightly.

Wij appelen zwemmen, zei de paardenkeutel. How we apples swim! said the horse-t – d.

Wijsheid in mans, geduld in vrouwen, dat kan het huis in ruste houen. Wisdom in the man, patience in the wife, brings peace to the house, and a happy life.

Wijst mij een’ leugenaar, en ik wijs u een’ dief. Show me a liar, I’ll show you a thief.

Wil men alle dingen met goede oogen aanzien dan moet men staâg door de vingeren kijken. Who would regard all things complacently must wink at a great many.

Z

Zaai geen geld op zee: ’t moet zinken. Sow not money on the sea, lest it sink.

Zacht gaan en verre zien. Go softly and look afar.

Zachte meesters maken stinkende wonden. Tender surgeons make foul wounds.

Zachtzens en soergens gaat verre. Soft and fair goeth far.

Zegt ons met wie dat gij verkeert, en heb ik uwen raad geleerd. Tell me the company you keep, and I’ll tell you what you are.

Zelfs lief niemands lief. Self-love nobody else’s love.

Zet u teeringe, na u neeringe. Set thy expense according to thy trade.

Zich bij den neus laten leiden. To be led by the nose.

Zij bijten niet al die haar tanden laten zien. All do not bite that show their teeth.

Zij leven te zamen als honden en katten. They agree like cats and dogs.

Zijn geld bekleed bij hem de plaats van wijsheid. His money takes the place of wisdom.

Zij steekt den bezem uit. She hangs out the broom (wants a husband).

Zij verstaan elkander als dieven op eene kermis. They understand one another like thieves in a fair.

Zij zijn niet allen gelijk die met den keizer rijden. All are not princes who ride with the emperor.

Zoo de gekken geen brood aten, het koren zogoed koop zijn. If fools ate no bread, corn would be cheap.

Zoo gewonnen, zoo geronnen. So got, so gone.

Zoo gij een gek de vingers bied, ’t is vreemd neemt hij de vuisten niet. Offer a clown your finger, and he’ll take your fist.

Zoo gij zaait zoo zult gij maaien. As you sow you shall reap.

Zoo pot, zoo deksel. Like pot, like cover.

Zoo veel hoofden, zoo veel zinnen. So many men, so many minds.

Zuinigheid is een groote rente. Economy is a great revenue.

Zulk begin, zulk einde. So begun, so done.

Zulke heer, zulke knecht. Like master, like man.

Zware beurzen en ligte harten kunnen veel verzetten. Heavy purses and light hearts can sustain much.

Zweegen de dwazen zij waren wijs. Were fools silent they would pass for wise.

Zwijgen antwoordt veel. Silence answers much.

DANISH PROVERBS

A

Aaret har en vid Mund og en stor Mave. The year has a wide mouth and a big belly.

Adam fik en Hak og Eva fik en Rok, deraf er al vor Adels-Flok. Adam got a hoe, and Eve got a spinning-wheel, and thence come all our nobles.

Af Falsk og Svig vorder ingen riig. Deceit and treachery make no man rich.

Af Læp vorder Hund læderaadig. By gnawing skin a dog learns to eat leather.

Af liden Gnist kommer ofte stor Ild. A large fire often comes from a small spark.

Af Ögler komme Ögleunger. Vipers breed vipers.

Af Skade bliver man klog, men sielden rig. Damage suffered makes you knowing, but seldom rich.

Af to onde Kaar skal man vælge det bedste. Of two evils choose the least.

Alderdom er ond Reisebroder. Age is a sorry travelling companion.

Alderdom giör mangen hvidere, men ikke bedre. Age makes many a man whiter, but not better.

Aldrig er Fugl saa liden, söger jo eget Bo. A bird may be ever so small, it always seeks a nest of its own.

Aldrig er saa gammel en Kiærling, kommer der Ild i hende hun springer jo. A woman may be ever so old, if she takes fire she will jump.

Aldrig læges Saar saa vel, at Arret jo synes. A wound never heals so well that the scar cannot be seen.

Aldrig var færre Adel, end naar hver vil være det. There were never fewer nobles than when all would be so.

Alle Baader hiælpe, sagde Soen, hun greb et Myg. Every little helps, said the sow, when she snapped at a gnat.

Alle Nögle ere ei bundne ved en Kones Laar. All keys hang not at one woman’s girdle.

Alle Qvinder ere gode lutherske de prædike heller end de höre Messe. All women are good Lutherans, they would rather preach than hear mass.

Alle see hans bolde Arm, ingen seer hans slunkne Tarm. Every one sees his smart coat, no one sees his shrunken belly.

Alle ville længe leve, men Ingen vil gammel hedde. All wish to live long, but none to be called old.

Almisse tömmer ei Pung, og ei Messe Dagsfærd. Alms do not empty the purse, and a mass does not exhaust the day’s duty.

Alting har en Ende – uden Pölsen, den har to. Everything has an end – except a sausage, which has two.

Altid at spare, er altid at fattes. Always to be sparing is always to be in want.

Alt leer folsk Mand, naar Anden leer. A fool laughs when others laugh.

Alt Vand vil til Strand, og Pengene til rig Mands Haand. As water runs towards the shore, so does money towards the rich man’s hand.

Alt voxer Rakketand, mens gammel Hund bider Been. The teeth of the puppy are growing, while the old dog is gnawing bones.

Alvor og Gammen kunne bedst sammen. Earnestness and sport go well together.

Anden Tid giver andet Folk. Other times, other folk.

Arbeide har en bitter Rod, men söd Smag. Labour has a bitter root, but a sweet taste.

Arm er den Muus som kun har et Hul. It is a poor mouse that has but one hole.

Armod og Kiærlighed ere onde at dölge. Love and poverty are hard to conceal.

Arne Bande bider bedst. The curse on the hearth wounds the deepest.

Arrig Quinde og bidsk Hund vogte Huset. A cross-grained woman and a snappish dog take care of the house.

At bede og smöre sinker ei at kiöre. To bait and to grease does not retard a journey.

At bie og lide, stiller mangen en Qvide. To wait and be patient soothes many a pang.

At sige Daaren Raad, det er som at slaae Vand paa en Gaas. To give counsel to a fool is like throwing water on a goose.

At skære i fremmed Öre er ikke anderledes end i Filtehat. To cut into another man’s ear is like cutting into a felt hat.

At tie Sandhed, er at begrave Guld. To withhold truth is to bury gold.

At vide Lov og giöre Ret er tvende haande. To know the law and do the right are two things.

Ave er god naar hun kommer i Tide. Correction is good when administered in time.

Avind kommer ikke i öde Huus. Envy does not enter an empty house.

Avindsyg er sin egen Böddel. Envy is its own torturer.

Avind var aldrig god Talsmand. Envy was never a good spokesman.

Ærlig Mand er ei disværre, at en Hund göer ad ham. An honest man is not the worse because a dog barks at him.