Kitabı oku: «Op Hoop van Zegen: Spel van de Zee in 4 Bedrijven»
Herman Heijermans
Op Hoop van Zegen: Spel van de Zee in 4 Bedrijven
Gepubliceerd door Good Press, 2022
EAN 4064066404772
Inhoudsopgave
EERSTE BEDRIJF.
EERSTE TOONEEL.
TWEEDE TOONEEL.
DERDE TOONEEL.
VIERDE TOONEEL.
VIJFDE TOONEEL.
ZESDE TOONEEL.
ZEVENDE TOONEEL.
ACHTSTE TOONEEL.
NEGENDE TOONEEL.
TIENDE TOONEEL.
ELFDE TOONEEL.
TWAALFDE TOONEEL.
DERTIENDE TOONEEL.
VEERTIENDE TOONEEL.
TWEEDE BEDRIJF.
EERSTE TOONEEL.
TWEEDE TOONEEL.
DERDE TOONEEL.
VIERDE TOONEEL.
VIJFDE TOONEEL.
ZESDE TOONEEL.
ZEVENDE TOONEEL.
ACHTSTE TOONEEL.
NEGENDE TOONEEL.
TIENDE TOONEEL.
ELFDE TOONEEL.
TWAALFDE TOONEEL.
DERTIENDE TOONEEL.
VEERTIENDE TOONEEL.
VIJFTIENDE TOONEEL.
ZESTIENDE TOONEEL.
ZEVENTIENDE TOONEEL.
DERDE BEDRIJF.
EERSTE TOONEEL.
TWEEDE TOONEEL.
DERDE TOONEEL.
VIERDE TOONEEL.
VIJFDE TOONEEL.
ZESDE TOONEEL.
ZEVENDE TOONEEL.
ACHTSTE TOONEEL.
VIERDE BEDRIJF.
EERSTE TOONEEL.
TWEEDE TOONEEL.
DERDE TOONEEL.
VIERDE TOONEEL.
VIJFDE TOONEEL.
ZESDE TOONEEL.
ZEVENDE TOONEEL.
ACHTSTE TOONEEL.
NEGENDE TOONEEL.
TIENDE TOONEEL.
ELFDE TOONEEL.
TWAALFDE TOONEEL.
DERTIENDE TOONEEL.
VEERTIENDE TOONEEL.
VIJFTIENDE TOONEEL.
ZESTIENDE TOONEEL.
ZEVENTIENDE TOONEEL.
ACHTTIENDE TOONEEL.
NEGENTIENDE TOONEEL.
TWINTIGSTE TOONEEL.
EEN EN TWINTIGSTE TOONEEL.
EERSTE BEDRIJF.
Inhoudsopgave
De armoedige woonkamer van Kniertje. Links, twee bedsteden en deur. Rechts, ladenkast met heiligebeeldjes, pullen en portretjes. Een schouw. Achter, klinkdeur naar het kookhok, glazenkast, kooi met duif, raam met bloempotten. Middag.
[Inhoud]
EERSTE TOONEEL.
Inhoudsopgave
Cobus. Clémentine. Daantje.
Clémentine
(’n schetsboek op de knie). Nou dan! – Cobùs!
Cobus
(poseerend, schrikt wakker, glimlacht). Hè-hè-hè! Ikke heb niet geslapè… Nee, neè…
Clémentine.
Hoofd meer zoò – Nog meer – Wat zanik je nou! Strakjes zat je zoo leùk. En – je hand op je kniè…
Cobus.
Tja – as je zoo lang stil zit – krijg je ’t te pakkè…
[2]
Clémentine
(ongeduldig). Zou je nou asjeblief, às-je-blièf nièt willen pruimen?
Cobus.
Ik – Ikke pruim niet. Kijk maar.
Clémentine.
Hou dan je mond dicht.
Daantje
(binnentredend door kookhok). Dag saam.
Clémentine.
Dàg. Ga nog maar ’n hoekie om.
Daantje.
Nee, Juffrouw – ’t wordt tijd. Nou – ik zou ’m nog niet herkenne.
Clémentine
(glimlachend). O.
Daantje
(z’n bril verzettend). Ziet-u – as ’k zoo vrij mag zijn – z’n kin staat ànders – en – en z’n òòge bevalle me niet – maar z’n neus die is ’m – en – en – z’n dassie da’s màchtig – daar zou je op zwere.
Clémentine.
Zoo.
Daantje.
… En de bedstee met de gordijne… ’t Is me ’n bik. (neemt ’n pruim). Kan u mijn niet is gebruike?
Clémentine.
Misschien. Hand hooger! Je mònd stil!
Cobus.
Da’s makkelijk ezeid – as ù gewoon is te pruime en je niet pruime màg – dan kan je je lippe niet vàsthoue. Wat zeg jij, Daantjè?
Daantje.
Ik zeg dat ’t tijd wordt. We ete om vier en de moeder is làstig.
[3]
Clémentine.
Dat zal met jullie ouwetjes wel nóodig zijn.
Daantje
(een stoel bijschuivend). Pèh! We hebbe nog al wat in te brenge! Niet dàt! ’n Diakenie is me ’n bik. Vrete met snauwe – of je ’n bedelaar ben. Vanmorrege koffie as – as ’t onderste uit de regenton – en errete zoo hard as je eksteroog.
Clémentine.
In jouw plaats – hou je mond stil! – zou ’k God danken dat me ouwe dag bezorgd is.
Cobus.
Tja-tja je mag je niet bezondige…
Daantje…
God dànke? Née hoor. Me heele leven gevaren – hoeveel reize wel? – niet te telle – schipbreuk gehad – gebrek gehad – gevaren van me tiende – èn – twéé zoons op zee verloren. Nee hoor. Nee hoor. De moeder is ’n krèng. Je zou d’r op d’r smoel slaan…
Clémentine.
Nou! Je ben hier niet in de kroeg.
Daantje.
Dat ben ’k net niet. Maar ’t gaat je tot hièr zitte. Verlejen week mocht ’k niet uit, omdat ’k met je permissie, náást ’t bakkie gespoegd had. Zeg u nou zèllef – zou ù met òpzet náást ’t bakkie spoege? ’n Diakenie is ’n gevangenis. Hebbe ze je opgeborrege dan zijn [4]ze je kwijt. ’k Wou da’k met fassoen door de haaie gevrete was, toen ’k nog voer…
Cobus
(giegelend). Hè-hè-hè! De haaie luste jou niet. Je ben te taai, man.
Clémentine.
Hou je lippen stil!
Cobus.
Tja, tja.
Daantje…
De haaie lùste niet… ’n Karkas slikke ze nog. Pèh! De ouwe Willem heb ’k voor me ooge in tweeën zien bijte dat ’t bloed ’r uit spoot. En die wàs mager.
Clémentine.
Is de ouwe Willem door ’n háai opgegeten?
Daantje.
Door één? Door zès. Zóo as-die overboord sloeg hadde ze ’m te pakke. ’t Water zag rood.
Clémentine
(glimlachend-ongeloovig). Hè, wat vreeselijk! En toch zou ’k ’t wel is willen meemaken – zoo iets.
Daantje.
Pèh! Wille meemake… Wij mòtte…
Clémentine.
Heeft ie geschreeuwd?
Daantje.
En hoe!
Cobus.
Tja, je zal niet schreeuwe as je de tande in je bille voelt – hèhèhè! (Buiten klinkt ’n viool. Op de maat der muziek schokkert Cobus in z’n stoel). Tadedade – dadada –
[5]
Clémentine
(driftig het schetsboek sluitend). Daar dan! (opstaand). Morgen ben je rustiger hoor!
Cobus
(zich uitrekkend). Heelemaal stijf! (danst knip-vingerend met waggelende beentjes). Tadedada – dadada.
Daantje
(bij het raam). Psst! Niemand thuis.
[Inhoud]
TWEEDE TOONEEL.
Inhoudsopgave
De vorigen. Jelle. Barend.
Jelle
(voortspelend). Asjeblief!
Daantje.
Niemand thuis!
Jelle.
Ik kom vàst eens in de week.
Daantje.
Ze zijn naar de haven.
Clémentine.
Daar! (smijt iets het raam uit).
Jelle
(ophoudend). Dank u wel (zoekt).
Cobus.
Achter die steen, stommert.
Daantje.
Néé – meer daar.
Clémentine.
’k Heb ’t diè kant uitgesmeten. Hè, wat ’n ezel! Is-die zòo kippig?
Cobus.
Hij heit maar ’n hallef oog – en met ’n hallef oog zie je niet veel. Achter je!
Jelle.
Ik zie niks.
[6]
Daantje.
Psst! Hé! Barend help is ’n handje!
Clémentine.
’r Moet ’n dubbeltje liggen.
Barend
(een mand wrakhout op den rug). Geef ’t ’m dan in z’n poote (bonst de mand neer). Hier! (draagt het hout door het kookhok).
Jelle.
Duizendmaal bedankt, juffrouw (loopt spelend door).
Cobus.
Hè-je-die kwajongen gehoord?
Clémentine
(tot Barend). Zeg ’ns, groote aap, had je ’t tegen mij?
Barend
(schuw-verlegen). Nee, juffrouw. ’k Wist niet dat ù hier was. Ik dacht…
Cobus.
Je mot niet denke – je mot denke om weer zoo gauw mogelijk na zee te gaan – en brood voor je moeder te verdiene.
Barend.
Bemoei je ’r niet mee…
Cobus.
Hoor – tegen mijn het ie praas – en anders staat-ie met z’n bek vol tande – ik ben niet bang – hèhèhè – ik doe niet in me broek as ’k vare mot – hèhèhè!
Daantje.
Kom nou. ’t Heit vier geslage.
Clémentine.
Morgen, tièn uur, Cobus…
Daantje.
Kan niet juffrouw. We motte steentjes krabbe.
[7]
Cobus.
Ja, we motte steentjes krabbe.
Clémentine.
Weer wat nieuws! Wat is dat?
Daantje.
Nou – ’t onkruid krabbe op de binnenplaas.
Clémentine.
Morgen-middag dan?
Cobus.
Tja – dan zal ’k ’r weze (neemt ’n pruim uit Daantjes doos) Dag juffrouw. Dag lutjebroek. Hèhèhè!…
[Inhoud]
DERDE TOONEEL.
Inhoudsopgave
Barend. Clémentine.
Clémentine
(haar hoed vaststekend). Die plaagt je nog al is, hè?
Barend
(schuw-lachend). Ja, juffrouw.
Clémentine.
Ben je an ’t zoeken geweest op ’t strand? (hij knikt verlegen). Veel gevonden?
Barend.
Nee – ’t was vannàcht eb – en dan – en dan – (stokt).
Clémentine.
Ben je nou héúsch bàng, domme jongen, om te varen (hij knikt lacherig). En ze doen ’t allemaal…
Barend
(bot). Ja, ze doen ’t allemaal.
Clémentine.
’n Man mot niet bang zijn…
[8]
Barend.
Nee, dat mot ’n man niet…
Clémentine.
Nou dan?
Barend
(aarzelend). Ik blijf liever an wal…
Clémentine.
Ik zal je niet dwingen… Hoe oud ben je?
Barend.
Vorige maand afgekeurd voor de dienst.
Clémentine.
Afgekeurd?
Barend.
Voor me – voor me – ja, dat weet ’k niet – maar àfgekeurd.
Clémentine
(lachend). Da’s ’n gelukkie – ’n bànge soldaat…
Barend
(kort-opvlammend). An wal ben ’k niet bang – laat ze maar op komme – dan haal ’k ze ’n mes door d’r ribbe!…
Clémentine.
Mooi!
Barend
(weer zakkend in verlegenheid)... Neem me niet kwalijk, juffrouw (zwak getoeter van een stoomboot)... Da’s de Anna – d’r is ’n dooie an boord.
Clémentine.
Wéér ’n dooie?…
Barend.
De vlag hing – halfstok.
Clémentine.
Tù-tù-tù-tù… Nummer twee van de week. Eerst de Agatha Maria…
Barend.
Nee, ’t was de Charlotte…
[9]
Clémentine.
O ja! De Agatha was de vórige week. En is ’t al bekend wiè… (hij knikt ontkennend). Ben je dan niet nieuwsgierig?
Barend.
Och – je went ’r an – en van ons is ’r niemand op – (verlegen-triestig) vader kàn niet – Jozef kàn niet – Hendrik kàn niet – die – dat weet u wel – en – en – Geert – nou die zit nog altijd in de kast…
Clémentine.
Ja – diè heeft wat ’n schánde over jullie gebracht.
Barend
(wrokkig). Schande… schande…
Clémentine.
Wanneer komt-ie vrij?
Barend.
Wete we niet…
Clémentine.
Weet je niet?
Barend.
Zes maande hebbe z’m gegeve – zès maande – maar de voor-arrest ging d’r af – en hoe lang die duurde wete we niet.
[Inhoud]
VIERDE TOONEEL.
Inhoudsopgave
De vorigen. Kniertje.
Kniertje
(door het raam). Dag juffrouw.
Clémentine.
Daàààg!
Kniertje.
Hoe komme de kippe nou los? Kijk [10]de haan nou toch is! Ga je weg sallemander! Kischt! Vort! Jo! Jo!…
Barend.
Laat ze maar loope. Ze gaan al vanzelf.
Kniertje
(binnentredend). Da’s ’n geduvel zonder end, juffrouw! Toe steek je poote nou is uit! Motte we weer mot met Arie krijge?
Barend
(lijzerig). Dan zàlle we mot krijge (onverschillig af, jaagt buiten de kippen op).
Kniertje.
Dan zàlle we… Zoo’n lam stuk jongen mot ’r nog geboren worde… Doodvreter! – Gaat u al weg?
Clémentine.
’k Ben nieuwsgierig wat ’r met de Anna gebeurd is.
Kniertje.
Ja – ik was ook al op weg – maar ’t kon nog zoo lang dure – en ’k heb me buik vol van dat wachte op de pier – as de pièr is vertelle kon… Is u klaar met ’t portretteere van me broer?
Clémentine.
Morgen. Ik wil Barend ook wel is teekenen – zoo als-ie strakkies binnenkwam met ’n mand hout op z’n schouers.
Kniertje.
Bàrend? Nou, mijn goed.
Clémentine.
Die schijnt hier niet èrg vertroeteld te worden.
[11]
Kniertje
(verveeld). Dàt most ’r bijkomme! Vertroeteld! Hoe eerder ’k ’m kwijt ben hoe liever! (door het raam) Jaag ze dan op! Kischt! Kischt!
Barend.
De haan wordt bang van al dat schreeuwe.
Kniertje.
Dan slacht-ie jou wat! Kischt!
Clémentine.
Hahaha! Hahaha! Nou die zit lekker op Ari z’n dak.
[Inhoud]
VIJFDE TOONEEL.
Inhoudsopgave
De vorigen. Jo.
Jo
(door linksche deur – bruin voorschoot – rooi-ijzers aan de zwarte handen). Dàg juffrouw.
Kniertje
(nijdig). De kippe zijn los! De haan zit op Ari z’n dak.
Jo
(vroolijk-lachend). Hahaha! Dáar zal-ie toch geen eiere legge!
Kniertje.
Hoor haar! En nou wéet ze dat ’t laatst op vechte af is geweest omdat ze in z’n aardappelveld liepe!
Jo.
’k Heb ze zélf losgelate, ouwe brombeer – Truus het gister gerooid.
[12]
Kniertje.
Zeg ’t dan dadelijk.
Jo.
Nee maar, wat doe ’k nou ànders? O, juffrouw – die wordt alleen mensch as ze gromme kan. ’s Nachts as ze slaapt knort ze nòg hardop. Van nacht het ze in d’r droom gevlóékt! Hahaha! Nou maar je màg! Snauw jij maar, hoor! Je ben toch ’n goeie ouwe. (tot Barend die binnenkomt). Ach stumper! Zit de haan op ’t dàk? En wil-ie ’r niet afkomme?
Barend.
Nou – schei uit!
Jo.
Wedde dat as je met de kippies vrijt – de haan jaloersch wordt en vanzelf na benee tippelt? Hahaha! Hij ziet ’r wit van!
Clémentine.
Nou, nou!
Jo.
Hij mot bakker worde, wat tante? Met je blóóte voetjes in ’t roggemeel! Hahaha!
Barend.
Jullie kunne allemaal!… (driftig af, links).
Jo
(nasarrend). Stakker!…
Clémentine.
Nou – plaag zoo niet… Ben je an ’t rooien?
Jo.
Tja van vanmorge vier uur af. Niks gedaan tante – allemaal rot en kriel.
Kniertje.
’n Arm mensch wordt wèl bezocht – [13]regen en regen – de boel mòst rotte – d’r was geen houe an – en zoo ga je de winter in – de harde winter – ach, ach, ach!
Jo.
Hè, wat zanik je weer. Toe làch nou is. Ben ik zoo hangerig? Geert kan elk oogenblik werom komme èn…
Kniertje.
Geert – en wat dan?
Jo.
Wat dan? Dan – dan – Dan niks! Vroolijk zijn. Met knieze en gromme win je geen aardappel meer. Ja, zoo mot ’k nou de hééle dag prate… ’k Heb ’n konijn gevangen. O zoo!
Clémentine.
Gesprenkeld?
Jo.
En netjes. Die schooier wou van ons armoedje meevrete. Jawel. We làte ons begappe! Net terwijl ’k an ’t rooie ben, zegt de sprenkel: knàp – ’n vette hoor – veertig cente minstens!
Clémentine.
Da’s leuk! Nou – ik ga.
[Inhoud]
