Kitabı oku: «Великолепный век. Самые лучшие истории о героях. Уровень 1», sayfa 4

1) мои сады

2) его комнаты

3) моя дверь

4) его груша

5) моя вода

6) ваши зонтики

7) мои улицы

8) ваши уши

9) моя книга

10) их семья

4. Проспрягайте глагол etmek («делать») в настояще-будущем времени:

ben ederim

sen ____________________

o ____________________

biz ederiz

siz ____________________

onlar ____________________

ben etmem

sen ____________________

o ____________________

biz ____________________

siz ____________________

onlar ____________________

ben eder miyim?

sen ____________________

o ____________________

biz ____________________

siz ____________________

onlar ____________________

ben etmez miyim?

sen ____________________

o ____________________

biz ____________________

siz ____________________

onlar ____________________

5. Что такое «Фатиха»?

1) первая сура

2) вторая сура

3) третья сура

4) четвёртая сура

5) пятая сура

Ответы

1. Yesi

2. annesi – его мать, babasi – его отец; si – притяжательный аффикс после гласной

3.

1) мои сады – bahçelerim

2) его комнаты – odaları

3) моя дверь – kapım

4) его груша – armudu

5) моя вода – suyum

6) ваши зонтики – şemsiyeleriniz

7) мои улицы – sokaklarım

8) ваши уши – kulaklarınız

9) моя книга – kitabım

10) их семья – aileleri

4.

ben ederim

sen edersin

o eder

biz ederiz

siz edersiniz

onlar ederler

ben etmem

sen etmezsin

o etmez

biz etmeyiz

siz etmezsiniz

onlar etmezler

ben eder miyim?

sen eder misin?

o eder mi?

biz eder miyiz?

siz eder misiniz?

onlar ederler mi?

ben etmez miyim?

sen etmez misin?

o etmez mi?

biz etmez miyiz?

siz etmez misiniz?

onlar etmezler mi?

5. первая сура

Ahmed Yesevî ve Baba Maçin

Rivayete göre, Ahmed Yesevî zamanında Baba Maçin adında bir kişi varmış. Baba Maçin cinler yardımıyla uçuyor, her yere uçarak gidiyormuş. Bir gün Ahmed Yesevî’nin şeriata aykırı hareket ettiğini duymu ş ve uçarak Ahmed Yesevî’nin yaşadığı Yesi şehrine gelmiş. Amacı Ahmed Yesevî’yi bu hareketlerinden vazgeçirmekmiş. Ne var ki Yesi’ye gelince işler umduğu gibi ilerlememiş. Hâkim Ata, Ahmed Yesevî’nin emriyle Baba Maçin’i yakalayarak bir direğe bağlamış. Baba Maçin’e beş yüz kırbaç vurmuş ama Baba Maçin hiç ses çıkarmamış. Ancak beş yüz birinci kırbaç vurulduğunda Baba Maçin bağırıp ağlamaya başlamış. Bunun üzerine oradakiler Ahmed Yesevî’ye bunun sebebini sormuşlar. Ahmed Yesevî şöyle cevap vermiş:

İlk önce vurulan beş yüz kırbaç ona değil arkasında bulunan cinlere değdi. Bu yüzden Baba Maçin hiç sesini çıkarmadı. Fakat bir süre sonra arkasındaki cinler ayrıldı. Beş yüz birinci kırbaç cin ve perilere değil de kendisine değdiği için Baba Maçin ağlamaya başladı.

Bu olay üzerine Baba Maçin, Ahmed Yesevî’nin büyük bir evliya olduğunu anlamış ve ona talebe olmuştur. Anlayana kul ol, anlamayana ağa olma.

_{Упражнения}

1. Сколько ударов бичом нанесли Бабу Мачина?

1) üç yüz

2) dört yüz

3) beş yüz

4) altı yüz

5) yedi yüz

2. Напишите числительные словами:

1) 85

2) 24

3) 60

4) 759

5) 5

6) 2016

7) 96

8) 7

9) 49

10) 3579

3. Напишите числительные цифрами:

1) yüz

2) on altı

3) yüz otuz yedi

4) seksen dört

5) on beş

6) altmış bir

7) kırk dört

8) seksen

9) yetmiş beş

10) doksan sekiz

4. Заполните:

1 bir birinci

2 ________ ________

3 ________ ________

4 ________ ________

5 ________ ________

6 ________ ________

7 ________ ________

8 ________ ________

9 ________ ________

10 ________ ________

20 ________ ________

30 ________ ________

40 ________ ________

50 ________ ________

60 ________ ________

70 ________ ________

80 ________ ________

90 ________ ________

100 ________ ________

1000 ________ ________

5. Вставьте пропущенное слово:

İlk önce vurulan beş yüz kırbaç ona değil arkasında bulunan değdi.

Ответы

1. beş yüz – 500

2.

1) 85 – seksen beş

2) 24 – yirmi dört

3) 60 – altmış

4) 759 – yedi yüz elli dokuz

5) 5 – beş

6) 2016 – iki bin on altı

7) 96 – doksan altı

8) 7 – yedi

9) 49 – kırk dokuz

10) 3579 – üç bin beş yüz yetmiş dokuz

3.

1) yüz – 100

2) on altı – 16

3) yüz otuz yedi – 137

4) seksen dört – 84

5) on beş – 15

6) altmış bir – 61

7) kırk dört – 44

8) seksen – 80

9) yetmiş beş – 75

10) doksan sekiz – 98

4.

1 bir birinci

2 iki ikinci

3 üç üçüncü

4 dört dördüncü

5 beş beşinci

6 altı altıncı

7 yedi yedinci

8 sekiz sekizinci

9 dokuz dokuzuncu

10 on onuncu

20 yirmi yirminci

30 otuz otuzuncu

40 kırk kırkıncı

50 elli ellinci

60 altmış altmışıncı

70 yetmiş yetmişinci

80 seksen sekseninci

90 doksan doksanıncı

100 yüz yüzüncü

1000 bin bininci

5. cinlere; cin – джинн

Alpamış

Kongratlarm beyi Alpun’un Baybörü ve Baysarı adlarında iki oğlu vardır. Ancak bu ikisinin de çocuklan olmaz. Bu yüzden her fırsatta toplum tarafından aşağılanırlar. Bu duruma çok üzülen Baybörü ve Baysan kırk gün Tann’ya yalvarırlar. Bir süre sonra Baybörü’nün bir oğlu ve bir kızı olur. Oğlana Hakim Bek, kıza Kaldırgaç adını koyarlar. Bir süre sonra Baysan’nın da bir kızı olur. Bu kıza da Ay Barçın adını verirler. Bir gün bir derviş gelir ve onlara “Büyüdükleri zaman Hakim Bek ile Barçın evlenecek. Hakim Bek ileride çok büyük bir kahraman olacak.” der ve gözden kaybolur. Aradan yıllar geçer ve Hakim Bek çok güçlü bir delikanlı olur. Çok güçlü olduğundan dolayı ona “Alpamış” adını verirler.

Kongrat kabilesinin başkanı olan Baybörü, zalim ve merhametsiz bir beydir. Kardeşi Baysan, onun zalimliklerine daha fazla katlanamaz ve Baybörü’ye başkaldınr. Böylece Kongrat kabilesi ikiye ayrılır. Baysan, ailesini ve adamlannı toplayıp yola çıkar. Altı ay yolculuktan sonra, Kalmuk Hanı Tayca Han’ın yanına gider. Tayca Han, onların Kalmuk topraklarında yaşamalarına izin verir. Aradan yıllar geçer, Barçın büyür ve çok güzel bir kız olur. Barçın sürekli Alpamış’ın yolunu gözler. Alpamış’tan başka kimseyi istemediği için bütün evlilik tekliflerini reddeder.

Bir gün Barçın, Alpamış’a bir mektup yazar ve ona durumu anlatır. Mektubu okuyan Alpamış hemen yola çıkar ve Kalmuk ülkesine varır. Orada amcası Baysarı’yı bulur ve çeşitli mücadelelerden sonra Barçın ile evlenir. Alpamış, Barçın’ı ve Kongrat halkını alıp ülkesine doğru yola çıkar. Ancak ağabeyi Baybörü’ye çok kızgın olan Baysan onlarla gitmez ve Kalmuk ülkesinde kalır.

Amcası ve kayınpederi olan Baysarı’nın Kalmuk ülkesinde kalması Alpamış’ın içine sinmez. Alpamış, Baysarı’yı oradan alıp kendi yurduna götürmek ister. Babası Baybörü engel olmaya çalışsa da Alpamış 40 yiğidiyle birlikte Kalmuk ülkesine doğru yola çıkar. Uzun bir yolculuktan sonra Kalmuk ülkesine ulaşır. Orada düşmanları ona tuzak kurarlar ve Alpamış’ı derin bir kuyuya atarlar. Etrafta Alpamış’ın öldüğü haberi yayılır. Haber Barçın’ın kulağına kadar gelir. Barçın, çok üzülür ve günlerce yas tutar. Bu sırada Barçın’ın bir oğlu olur; çocuğun adını Yadigâr koyarlar.

Alpamış, kuyuda yedi sene kalır. Bir gün, kuyuya yaralı bir kuş düşer. Alpamış kuşu tedavi eder. Bir mektup yazıp kuşun kanadına bağlar ve kuşu salıverir. Kuş, mektubu Alpamış’ın kız kardeşi Kaldırgaç’a ulaştırır. Kaldırgaç mektubu okuyunca hemen Alpamış’ın yakın dostu Karacan’a haber verir. Karacan, Alpamış’ı kurtarmaya gider. Bin bir zorlukla kuyuyu bulur. İpekten halatla Alpamış’ı yukarıya çekmeye çalışır. Ancak Alpamış kurtarılmayı istemez, ayaklarını kuyuya dayayarak Karacan’ın işini zorlaştırır. Karacan eli boş geri dönmek zorunda kalır¹¹.